Yazılar

Berilyum Nedir

berilyum Nedir

metalik ve ametalik özelliklerin her ikisini de gösteren hafif bir kimyasal element. Periyodik devri sistemin ikinci grubunda yer alan berilyum, Be şeklinde sembolize edilir. atom numarası Z = 4, atom ağırlığı A = 9,01dir. Kararlı izotopu yoktur. Birkaç radyoaktif izotopu bilinmektedir. Bileşiklerinde +2 değerli olur. Tabiatta az rastlanan elementlerden olup yer kabuğunda % 0,001 nisbetinde bulunur. Berilyum minerallerinin yataklarının çoğu Brezilya, Arjantin, Afrika ve Hindistan’dadır. ilk olarak 1828de Wöchlar tarafından elde edilmiştir. En tanınmış minerali, kıymetli bir taşolan ber il, 3BeO. Al2O3. 6SiO2 formülüne sahiptir. zümrüt, kromoksit Cr2O3

ihtiva eden ve yeşil renkli olan bir berildir. berilyumun elde edilmesi için beril mineralinden faydalanılır. Beril öğütülerek ince toz haline getirilir. Bir Kısım beril iki kısım sodyum hekzaflorosilikat Na2SiF6 ile karıştırılıp 850°C’ye ısıtılır. Meydana gelen sodyum fluoroberilet Na2BeF4, Mg ile 1000 °C’de indirgenerek berilyum elde edilir.

Metalik berilyum çok sert ve çelik gibi parlak olup oda sıcaklığında kırılgandır. Erime noktası 1283°C, kaynama noktası 2970°C, öz gül ağırlığı da 1,86 g/cm3tür.

Berilyum kimyasal özellikleri bakımından alüminyuma benzer. Kuru havada dayanıklı olup, ancak kızıl derecede yükseltgenir. Kaynar haldeki suya karşı bile oldukça dayanıklı olan berilyum, seyreltik HCl ve H2SO4’te çözünür. Fakat seyreltik HNO3ten etkilenmez.

Berilyum, teknikte doğrudan doğruya kullanılmaz bazı alaşımların bileşiminde yer alır. Mesela % 3 oranında bakırla karıştırıldığında, bakırın kopma direncini altı katına kadar arttırır. Atom numarası küçük olduğundan röntgen ışınlarını kolayca geçirir. Bundan dolayı röntgen lambalarının pencereleri bu metaldan yapılır.

Nükleer teknolojide berilyum ve radyum karışımı proton kaynağı olarak kullanılır. radyum, radyoaktif bozunmalarda devamlı bir alfa partikül kaynağıdır. Bu alfa partikülleri ile berilyum bomba rdıman edildiğinde nötron üretilir.

Hafif bir element olması sebebiyle nötron reflektörü elementlerinde, güç kontrol silindirlerinde kullanılır. Keza berilyum, mermi ve uzay araçlarında yapı malzemesi olarak kullanılır. Yüksek elastik modülü ve elastik limiti sebebiyle roket ve uçaklarda ciroskopla idare sisteminde bu madenden istifade edilir.

Beril
Berilyum aluminosilikat yapısında Be3 Al2 SiO36 en yaygın berilyum mineralidir. Soluk mavi yeşil renkli akvamarin koyu-yeşil zümrüt, altın sarısı helyolit ve pembe morganit gibi bazı türleri mü cevher olarak kullanıldığından eski çağlardan beri kıymet taşımıştır. Beril, gnayslarda mikalı şistlerde görülen granit kayaçların ve bunlarla ilişkili pegmatit setlerin dayk tali elemanıdır. Zümrüt

mikalı şistlerde ve bitümlü kireçtaşlarında, öteki değerli taş türlerine çoğunlukla pegmatit içindeki kovuklarda rastlanır. Değerli taş niteliği taşımayan beril ise, çoğu pegmatit kayaçta, genellikle dağınık, küçük kristaller halinde bulunur. Brezilyada 200 tonluk , ABDnin Güney Dakota eyaletindeki Black Hillste 5,8 m uzunluğunda ve 1,5 m çapında, Maine eyaletindeki Albanyde en büyüğü 18 ton 5 m uzunluğunda ve 1 metre çapında olan büyük parlak kristaller de elde edilmiştir.

1925 ten önce beril yalnızca mücevher taşı olarak kullanılırdı. Bu tarihten sonra, berilyum için pekçok önemli kullanım alanı ortaya çıktı ve beril bu nadir elementin cevheri olarak yaygın biçimde aranır oldu. Ama geniş çökeller bulunmadığından berilin büyük bölümü feldispat ve mika madenciliğinin yan ürünü halinde üretilir. Madenlerden çıkarılan beril miktarı yıldan yıla değişmekle birlikte, 1930 dan bu yana devamlı artış göstermiştir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir