Yazılar

Dökümcülük Nedir

dökümcülük Nedir

sıvı haldeki metal veya alaşımları önceden hazırlanmış bir kalıba boşaltarak katılaştırma işlemi. ilk olarak altın ve bakırın taş ve kil kalıplara döküldüğü tahmin edilmektedir. M.Ö. 4000 yıllarında balta ve ok başlarının bir kalıba boşaltılarak döküldüğü sanılmaktadır. ilk gerçek dökümhane Çinde M.Ö. 1766-1122 Shang

Hanedanı zamanında kurulmuştur. O günden 19. asrın sonlarına kadar dökümcülerin sırları, aile grupları veya teşekkülleri içinde gizli tutulmuştur. Kazılarda ele geçen ilk heykeller altın, gümüş, bakır ve bronz dan döküm olarak yapılmıştır. Dökümcülüğün yaygınlaşması, imalatçılar arasında koordinasyon gerektirdi ve zamanla dökümcülük bir endüstri haline geldi. Bununla beraber günümüzde üretilen metal malzemelerin büyük bir kısmı madde yoğurma mamülü çok azı da döküm olarak kullanılmaktadır.

Metal dökümcülüğü, pekçok modern makina parçası ve vanta elemanları için çok önemlidir. Mesela bir traktörün ağırlığının % 50den fazlası dökümdür. Otomobil motorunda ise bu % 90ı aşar. Türbin ve jet motoru pervanesi yüksek hassaslık isteyen döküm parçalarıdır. Son 20 yılda üretilen demir ve çeliğin

ortalama olarak onda biri döküm olarak kullanılmıştır. Bütün metal dökümcülüğün % 75i gri C amel Grafitli dökme demiri şeklindedir. Onu çelik, dövülebilir demir, bakır alaşımları, Al, Zn alaşımları, Mg-Ni esaslı alaşımlar, Pb ve Ti dökümü takib eder. Eldeki tarihi bilgilere göre bakır alaşımları en az 6000 yıldır, gri demir 4000 yıldır dökülmektedir. Alüminyum yaklaşık 1900, nikel esaslı alaşımlar 1940 ve titan 1950 yılından beri dökülmektedir

Döküm Usülleri
Kum kalıba döküm En eski ve en çok kullanılan usüllerden birisidir. Maliyetin düşük olması, çok farklı büyüklükteki parçaların dökülebilmesi tercih sebeplerinin başında gelir. Silika kum taneleri bir miktar su ve kil ilavesiyle birbirine bağlanır. Bu şekilde hazırlanan malzemenin belli bir mukavemeti, tokluğu ve geçirgenliği vardır. Dökülecek parçanın ağaç veya metal modeli hazırlanır. Döküm

sırasında kısalma olacağı için modelin bir miktar büyük yapılması gerekir. Model bir kap içine konur ve etrafı kumla örtülerek modelin şeklini alması sağlanır. Model çıkarıldığı zaman kalıbın içi boşalır. Sıvı metal, döküldüğü zaman boşluğu doldurularak katılaşır. Kum kalıp bozularak parça çıkarılır ve temizlenir. Bu ürüne döküm denir. Bozulan Kalıp kumları yeniden kalıp yapımında kullanılır. Bu usülde üretilecek her parça için kalıp yapma mecburiyeti vardır.

Hassas döküm balmumu veya plastikten yapılmış model oda sıcaklığında sertleşen refrakter çamurla kaplanır. ısıtıldığı zaman balmumu eriyerek uzaklaşır. Genellikle makinalarda imalatı zor olan karışık şekilli parçalar bu yöntemle üretilir. Dökümden sonra hemen hemen ilave bir işlem görmeden kullanılabilir. Diğer döküm usüllerine göre yüksek boyutlu hassasiyet ve daha düzgün yüzey elde etme imkanı verir. Bu usül son yıllarda çok hızlı gelişme göstermiştir.

Kabuk kalıba döküm Sıcaklıkla sertleşen bir plastik malzeme ısıtılmış model üzerine sıvanır. Sertleşen kabuk kalıbın yarısını meydana getirir. Kalıbın her iki yarısı hazırlandıktan sonra döküm yapılır.

alçı kalıba döküm Daha çok demir dışı metallerin şekillendirilmesinde kullanılan bir usüldür. Alçı kalıp Çinde M.Ö. 3000-4000 yıllarında pirinç heykellerin dökümünde kullanılmaya başlanmıştır. Kum kalıp yöntemine göre daha pahalıdır fakat boyutlu hassasiyetin ve yüzey düzgünlüğünün iyi olması sebebiyle günümüzde çok kullanılır. Dökülen parçaların ağırlıkları genellikle 10 kilogramın altındadır.

seramik kalıba döküm Hassas döküme benzer. Diğer hassas döküm usülleriyle üretilemiyecek kadar büyük boyutlu parçalarda veya parça sayısının çok az olduğu durumlarda tercih edilir. Hassas dökümden tek farkı kum kalıplama usülünde olduğu gibi kalıp malzemesinin yeniden

kullanılabilmesidir. Metal kalıba döküm Bu usül, daha çok karmaşık şekilli, boyut hassasiyeti istenen ve çok sayıda dökülen parçaların üretiminde tercih edilir. Adından da anlaşılacağı üzere metal kalıp kullanılır. Kalıbın ısı iletkenliği iyi olduğu için taneli yapı elde edilir, mekanik özellikleri çok iyidir. Üretim hızı kum kalıp usülünden yüksektir. Karışık şekilli parçaların üretiminde de kullanılabilir. Basınçlı döküm Dökülecek sıvı metal, metal kalıba basınç altında doldurulur. Bu sayede hem üretim hızı artar, hem de karışık şekilli parçaların dökülmesi kolaylaşır.

Savurma döküm silindirik parçaların dökümünde kullanılır. Prensip olarak, sıvı metal kalıp içerisine merkezkaç kuvvet etkisiyle gönderilir. Kalıp ekseni düşey yatay veya eğik olabilir. Sürekli döküm Sıvı metal, dış yüzeyi soğutulan iki ucu açık bir kalıptan geçirilerek katılaştırılır. Metal, kalıbın bir ucundan sıvı olarak girer, diğer ucundan katı olarak çıkar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir