Gıda Nedir

Resim bulunamadı

gıda Nedir

canlıların hayatlarını idame ettirebilmeleri için gerekli maddeler. Yaratıldıktan beri insanlar, hayvanları avlayarak, balık tutarak, ekim yaparak, tohum, meyve, sebzeler toplayarak Gıda ihtiyaçlarını temin etmişlerdir yüz yıllar boyunca birçok tarım aletleri ve teknikleri keşfedilmiş ve geliştirilmiştir. S ulama ve selektif üretim belli bitki üzerinde çalışılması, insanlara gıdalarının kalite ve miktarını arttırmasına yarayan yeniliklerden sadece ikisidir. dünya gıda, ihtiyacının Temini Bir buçuk asır öncesine kadar fakirlik ve sefalet, insanlar arasında oldukça yaygındı. Bazı kimselerin

günleri tamamen açlıkla geçerken bir kısmı sadece belli zamanlarda karınlarını doyurmak fırsatı bulabilmekteydi. ingiliz adalarında milattan 1846 yılına kadar 201 kıtlık olduğu tesbit edilmiştir. Son 40-50 yıl içinde açlık, avrupa, Kuzey Amerika, Japonya ve okyanusya Adalarında bir problem olmaktan çıkmıştır. Fakat halen insanlığın büyük bir kısmını tehdit eder durumdadır. Allahü tealanın çok çeşitli nimetlerini bahşettiği yurdumuz, dünyada açlık problemi olmayan nadir ülkelerden birisidir.

Gıda probleminin altında yatan faktörler 1965lerde dünyadaki altı milyar insanın iki milyarı gelişmiş ülkelerde yaşıyordu. Geriye kalan dört milyarı ise asya, Güney Amerika ve Afrikanın fakir ülkelerinde hayatlarını sürdürmeye çalışıyordu. Her insan asgari olarak fizyolojik ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için senede 258 kg pirinç veya buğdaya eşdeğer protein ve enerjiye muhtaçtır. 2000 yılında 7 milyarı bulacağı tahmin edilen dünya nüfüsunun, yaklaşık % 80i bu yıllarda az gelişmiş ülkelerde yaşayacaktır. Bu tarihte dünya asgari gıda ihtiyacı 935 milyon tondan, 1 milyar 936 milyon ton hubübata yükselecektir.

Tahıllar, fakir ülkelerin çoğunda yetişen en mühim gıdalardır. Ancak çeşitli sebeplerle bu ülkeler dünya tahıl üretiminin % 40ına sahipken, gelişmiş ülkelerde % 60ı üretilmektedir. Fakir ülkelerde Nüfus başına tahıl üretimi ortalama olarak 0,2 tondan daha azdır ki, bu miktar günde 1060 gıda kalorisine eşdeğerdir. Gelişmiş ülkelerde her şahsın ortalama payı

bunun çok üzerinde olup, günde 5000 gıda kalorisine yaklaşmaktadır. Nüfus başına üretim düşük olduğundan, fakir ülkelerde hasad edilen tahılın hepsi yenerek tüketilir. Gelişmiş ülkelerde üretilen tahılın yarısı hayvanlar için ayrılır ve süt, et, yumurta olarak dolaylı şekilde tüketilmiş olur.

Fakir ülkelerde yıllık tahıl üretiminde artış ancak ekili alanların arttırılması yoluyla başarılabilmektedir. Halbuki gelişmiş ülkelerde yıllık tahıl üretimindeki artış teknik gelişmelere paralel olarak üretimin artması esasına dayanmaktadır.

Gelecekteki gıda ihtiyaçları Fakir ülkelerde ortaya çıkabilecek olan gıda krizini etkili tedbirlerle önlemek, en azından hafifletmek mümkündür. islamiyetin emirlerine layıkıyla uyan cemiyetlerde tarih boyunca açlıktan ölüm olmaması dikkati çeker. Çünkü bir müslüman Komşusu açken tok yatan bizden değildir. hadis-i şerifine uymayı kendisine bir görev bilmiştir.

Az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin insanları genellikle normal ihtiyaçlarını karşılayabilecek enerji ve proteini temin edebilmektedirler. Ancak gıdanın dağıtımında bazı ciddi problemler ortaya çıkar. Daha geri ülkelerde ise ülkenin fakir sınıfı gerekli gıdayı alamamaktadır.

1980-1990 yılları arasında az gelişmiş ülkelerde nüfus artışı % 3, Gıda, üretim artış hızı ise % 4 dolaylarında olmuştur. Gıda üretimindeki artışın nüfus artış hızından fazla tutulmaya çalışılmasının başlıca dört ana sebebi vardır

En fakir sınıftaki şahıslar asgari fizyolojik ihtiyaçlarını temin için gerekli protein ve kalorinin biraz fazlasını temin edebilmelidirler. Durumu daha iyi olan şahıslar daha fazla yiyecek değ il, daha kaliteli yiyecek temin etmeye çalışmaktadırlar. Eğer çocuklara daha iyi gıda temin edilebilirse, daha sıhhatli ve daha çabuk gelişirler. Bunun için de

gıda üretiminin artışı gerekmektedir. Şayet nüfus planlaması gerçekleştirilirse fakir ülkelerdeki çocukların sayısı azalacak ve kişi başına düşen asgari yiyecek miktarı artmış olacaktır. Gıda üretimi ekonomik gelişme hızının üzerinde olmalıdır. Çünkü şahısların ekonomik durumları düzeldikçe daha kaliteli ve daha fazla yiyecek talep edeceklerdir. Gıda Teminini Arttırma Metodları

1. Mahsül ve gıda kaybının azaltılması Depolanan mahsüllerin dünyadaki toplam kayıp miktarı bir senede 36.3 milyon ton olarak tahmin edilmiştir. Bu kayıptan büyük oranda fareler sorumludur. Bunu azaltmak için bitki hastalıklarına, böceklere, yabani otlara ve sıçanlara karşı her türlü tedbir alınmalıdır.

2. Denizden elde edilen ürünlerin arttırılması Deniz ürünlerinin temini kolaydır, ucuzdur ve bunların besleyici değerleri yüksektir.

3. Yiyeceklerin endüstriyel üretimi petrol ürünleri veya yenmeyen bitki materyalleri ile basit azotlu bileşiklerden, gerekli proteinin üretiminde bakteri ve mayaların kullanılması ihtimal dahilindedir.

4. Fakir ülkelere yardım Bu konuda en büyük görev, besin ihtiyacını fazlasıyla karşılamış ve sanayisi ileri ülkelere düşmektedir.

5. Ekili alanların arttırılması Ekili alanlar arttırılırken, s Ulama ve gübreleme süretiyle toprağın verimliliğini arttırmak da ön planda olmalıdır.Müsait iklimlerde modern tarımın icabları yerine getirilirse, senede iki üç defa ve bol miktarda mahsul almak mümkün olmaktadır.

6. Mahsul rekoltesinin arttırılması Bitki genetiği sahasındaki çalışmalar bu konuda büyük rol oynamaktadır.

7. Alakalı faktörler Ekonomik ihtiyaçlar Yeni ürün değişiklikleri imkanları gerçekleştirilirse, sulama ve boşaltım çalışmaları, dölleyici bitkiler, tohumlama çalışmaları, böcek öldürücüler, çiftçiliği kolaylaştırıcı aletlerin üretimi, yollar ve sulama kanallarının yapımı için büyük miktarda para gerekmektedir. Ancak ekonomik gelişme için gerekli maddi yatırımlar, tarım alanındaki gelişme için ihtiyaçtan 5-10 kat daha yüksektir.

Sosyal neticeler Daha büyük, daha zengin ve daha etkili nüfuslu çiftçiler yeni teknolojilerden faydalanmak açısından daha küçük ve fakir olanlara nazaran avantajlıdırlar. Küçük toprak sahibi ve fakir çiftçiler bu yüzden yeterli seviyede mahsul elde edemezler. Böcek öldürücü ilaçların tehlikeleri Bu ilaçlar insanlar ve hayvanlar üzerinde zehir etkisi yaparlar. Bunun için dikkatli olmalı ve ilacı kullanmadan önce yeterli bilgi sahibi olmalıdır.

8. Nüfus artışının azaltılması Gıda kaynakları ve gıda ihtiyaçları arasındaki dengenin korunması açısından gıda sıkıntısı çeken memleketlerde nüfus artışının kontrolü çok önemlidir. Bazı devletler, nüfüsunun artmasını istemediği bölge ve devletlerde bu konuyu ileri sürerek doğum kontrolünü teşvik etmektedir. Halk şuurlu hale gelince, bu işin çaresi kendiliğinden bulunmuş olacaktır. Kaynakları ve Terkibi

bitkilerin ve hayvanların temel kimyevi özellikleri benzer olduğundan, yaşayan organizmaların metabolizmaları genellikle aynı kimyevi elementlere bağlıdır. Bu elementler hidrojen, karbon, oksijen, azot, kalsiyum, fosfor, kükürt, sodyum, potasyum, demir, iyot ve daha az önemli diğer elementlerdir. Nebati bitkisel ve hayvani dokular arasında mühim moleküler şekil farklılıkları vardır. Aynı farklılıklar, hayvan ve bitki çeşitleri arasında da olabilir.

Terkib Muhteva On dokuzuncu asırdan beri gıdaların üç tip moleküler grup ihtiva ettiği bilinmektedir Karbonhidratlar, yağlar ve proteinler.

insan ve hayvan dokularının yapısına giren ve diyette mutlaka bulunması gereken bazı maddeler şunlardır Bazı amino asitler arginin, histidin, lösin, lizin, fenilalanin gibi, araşidonik asit ve linoleik asit gibi yağ asitleri, şekerler, vitaminler, mineraller kalsiyum, klor, kobalt, bakır, d emir, flor, iyot vb. ve su.

Nebati dokular genellikle karbonhidratlardan, hayvani dokular ise proteinler ve kısmen de yağlardan zengindirler. Bir elma % 15 karbonhidrat, % 0,8 protein, % 0,4 yağ, % 0,4 mineral ve % 83,4 su ihtiva eder. Buna karşılık bir parça yağsız ette karbon Hidrat hiç yoktur. Fakat % 19 protein, % 14 yağ, % 1 mineral ve % 66 su bulunur

Nebati kaynaklı gıdalar Gıda olarak faydalanılan en önemli nebati yapılar kuru meyve ve tohumlardır. Bunlar kuru olduklarından az yer kaplarlar. Taşıma ve depolanma kolaylığı gösterirler. Taze sebze ve meyveler de gıda olarak yabana atılamayacak değer taşırlar. En azından bir tip tahıl bir bölgenin iklimine uyum sağlar ve o bölgenin tarımı ile alakalı faaliyetinde destek olur.

Baklagiller Tahıllardan sonra gelen önemli bir gıda kaynağıdır. Soya fasulyesi, diğer fasulye çeşitleri, bezelye, bamya, bu gruptadır. Bunlar içinde ekonomik önemi en fazla olanı soya fasulyesidir. proteinden çok zengin olan bu bitkinin yağından da istifade edilebilmektedir.

Diğer sebzeler domates, patates, patlıcan, salatalık, biber, lahana, soğan, ıspanak, havuç gibi yüzlerce sebze çeşidi vardır. Bunlar karbon hidrat ve özellikle vitaminler bakımından zengindir. Taze kurutulmuş ve konserve şekilleri besin olarak kullanılır.

Şeker bitkileri Şeker küçük moleküllü bir karbonhidrattır ve birçok bitkide bulunur. Fakat şeker elde etmek için özellikle şekerpancarı ve şekerkamışından istifade edilir. Şekerkamışı tropikal ve yarı tropikal iklimlerde yetişir ve % 7-20 oranında şeker ihtiva eder. Şekerpancarı ise ılıman iklimlerde yetişir ve ortalama % 17 şeker ihtiva eder. Meyveler ve kabuklu yemişler Meyvelerin bir kısmı ağaçlarda yetişmektedir elma, armut, kiraz, vişne, şeftali, erik ve birçok benzerleri. Meyvelerin bir kısmı da doğrudan toprak üzerinde yetişir kavun, karpuz ve çilek gibi

Meyveler karbonhidrat, vitamin ve mineral yönünden kabuklu yemişler ise fıstık, fındık, ceviz, badem yağ ve protein bakımından zengindirler. Hayvani kaynaklı gıdalar, Bunların en önemlileri et, süt ve yumurta olup, yüksek oranda protein bulunduran kıymetli gıdalardır.

Et kaynağı olarak büyük baş ve küçükbaş hayvanlar, balık, kümes hayvanları ve av hayvanları sayılabilir. Beslenmemizde önemli bir yer tutan süt ve mamülleri, protein, yağ, karbonhidrat, kalsiyum, fosfor, potasyum, sodyum, vitaminler ihtiva etmektedir. insan yavrusu için en faydalı ve besleyici olan süt anne sütüdür.

insanların yediği tek böcek ürünü baldır. bal en mühim karbonhidrat kaynağı olup, birçok dertlere şifa olduğu bilinmektedir. Bkz. Bal

Yeni gıda kaynakları Dünya nüfüsunun hızla artması, dünyanın birçok yerlerinde beslenme bozukluklarının yaygınlaşması, ilim adamlarını sentetik protein ve diğer besin maddeleri üzerinde çalışmaya sevk etti.

Protein konsantreleri Bunlar değişik bitki ve hayvani kaynaklardan geliştirilmiştir. Protein konsantresi yapımında iki basamak vardır. ilkinde bitki materyalinden protein, yağ ve pigmentler alınır. ikinci basamakta yağ ve pigmentler proteinlerden ayrılır

Mikroorganizmalar aynı zamanda protein konsantreleri üretiminde önemli olabilir. bira mayası uzun zamandan beri iyi bir protein kaynağı olarak bilinmektedir. Bira alkollü bir içkidir. Bira mayasının bira ile alakası yoktur. ilim adamları petrol hidrokarbonları ve sanayi artıkları zemininde protein üretebilmek için birçok yollar gerçekleştirmişlerdir

Sentetik protein kaynakları Belirli bir yapısı olan proteinlerin yapımında soya fasulyesi veya diğer proteinden zengin yağlı tohumlar, alkali bazik sıvılar vasıtasıyla ayrıştırılmakta ve netice % 95-98 protein ihtiva eden bir sıvı haline gelmektedir. Sonra bu yoğun protein konsantrasyonu 1-30 mikron kalınlığında lifçikler yapmak üzere suya çıkarılmaktadır. Daha sonra protein lifleri yağla birleştirilir, gerekli besleyici maddeler, vitaminler ilave edilir. Tamamlanan ürün, tavuğu, balığı, bifteği, meyveyi veya diğer yiyecekleri andırabilir. kemik ve benzeri şeyler ihtiva etmez

Gıda Sanayii
Dünyanın en büyük sanayilerinden biridir. Toplanan sebze, meyve ve tahıllar, çeşitli kaynaklardan sağlanan etler, süt, yumurta ve benzeri gıda maddeleri fabrikalarda değişik şekilde işlenmekte, ambalajlanmakta ve piyasaya arz edilmektedir. Gıda sanayisinin faaliyetleri ile gıda maddelerinin ve

bunların üretimi, satılması, saklanması için kullanılan malzemenin Sağlık şartlarına uygunluğu devletin denetimi altında bulunmaktadır. Bu denetim, belediye olan yerleşim merkezlerinde belediye tarafından, belediye kuruluşu bulunmayan yerlerde ise Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı tarafından yapılır. Gıda maddelerinin sağlık şartlarına uymadığı veya aykırı üretildiği zaman, satılması ve üretilmesi Türk Ceza Kanununun 394. ve onu izleyen diğer maddelerine göre suçtur

Etiketler:

Bu Yazıyı Sosyal Medyada Paylaş

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz