Yazılar

Güneş Tutulması Nedir

Güneş Tutulması Nedir

Bir güneş, tutulması, ayın güneş ile dünya arasına girmesi ve bazı özel koşulların sağlanması neticesinde meydana gelir. Tutulmanın olabilmesi için, ayın, Arz etrafındaki yörüngesiyle Arzın Güneş etrafındaki yörüngesinin kesişim yerlerini belirleyen düğüm noktalarında veya bu noktalar civarında Yeniay safhasında bulunması gerekir. Bilindiği üzere bir yıl içerisinde 12 ay vardır. Yani ay, Arz etrafında yılda 12 kez dolanır. Dolayısıyla, eğer Ayın yörünge düzlemi Dünyanınkiyle çakışık olsaydı, bir yılda 12 kez Güneş tutulması meydana gelebilirdi. Fakat durum böyle değildir

Ayın yörünge düzlemi ile Dünyanınki arasında yaklaşık 5° 9 lık bir açı vardır. Bu açı nedeniyle Arz, Ay ve Güneş, Ayın Arz etrafındaki her dolanımında tam olarak aynı doğrultuda bulunmazlar. Böylece her ay bir Güneş tutulması oluşması engellenmiş olur. Nitekim bir yılda en az iki, en çok beş Güneş Tutulması, meydana gelebilir.Tam, halkalı ve parçalı olmak üzere üç tip Güneş tutulması vardır.

Bir Güneş tutulmasının tam veya halkalı oluşu Ayın Dünyaya uzaklığı ile belirlenirken, parçalı oluşu Ay, gözlem yeri ve Güneş arasındaki açıyla, bir başka deyişle, her üçünün tam olarak aynı doğrultuda bulunmamasıyla ilgilidir. Bilindiği gibi Ay, Dünya çevresinde basıklığı az da olsa elips şeklindeki bir yörüngede dolanır

Bundan dolayı Dünyaya olan uzaklığı her an değişmektedir. Eğer tutulma anında Ay Dünyaya y eteri kadar yakınsa, görünen çapı güneşin görünen çapından büyük olur, Güneş diskinin tamamı örtülür ve Tam Tutulma meydana gelir. Aksi takdirde Güneş diskinin tamamı örtülmez, diskin sadece iç kısmı örtülür ve bir Halkalı Tutulma oluşur. Bazen de Ay ve Güneşin konumları öyledir ki, Ay, Güneş diskinin ancak bir kısmını örter. Bu durumda da parçalı tutulma meydana gelir. Tam ve halkalı tutulmaların maksimum örtülme evresinden önceki ve sonraki dönemlerinde de parçalı tutulma evresi bulunur. Ayın yarıçapı Dünyanınki ile mukayese edildiğinde çok küçük olduğundan,

dünyanın tamamı Güneş ve Ay diskinin dış teğetlerinin oluşturduğu gölge konisinin içine girmez. Bu nedenle bir Güneş tutulması Dünya üzerinde ancak belirli bölgelerden görülebilirHalbuki Ay Tutulmasında durum böyle değildir. Ay Tutulması o anda gece olan yerlerin tümünden gözlenebilir. Ay tutulmalarında dünya, Ay ile Güneşin arasına girer ve Dünyanın gölgesi Ayın tamamını perdeleyebilecek kadar büyük olurTam Güneş tutulması diğer tutulma türlerine göre çok daha önemlidir. Zira, tam tutulmada Güneşin tamamı Ay tarafından birkaç dakika için örtüldüğünden, bu sırada yapılacak gözlemlerden yıldızımızın dış atmosfer tabakaları, özellikle koronanın Güneşin en dış atmosfer tabakası fiziği hakkında önemli bilgiler elde edilir.

Bin yılın ilk Tam Güneş Tutulması 21 haziran 2001 Tam Güneş Tutulması sadece Güney yarıküreden izlenebildi. Ayın yarıgölgesi Dünya üzerine Güney Amerikanın Atlantik okyanusu kıyılarında 1233 de düşmeye başladı. Yarıgölgenin çapı yaklaşık 6900 km. Yarıgölgenin düştüğü her yerde parçalı güneş tutulması görüldü. Ayın tam gölgesi Türkiye Saati ile 1336 da önce Atlantik okyanusuna düştü. Saatte 2000 km hızla uzun süre Atlantik okyanusunda ilerleyip 1536da Afrikaya ulaştı. Genişliği yaklaşık 200 km olan bu şerit içerisinde kalan her yerde Güneş tutulması Tam Güneş Tutulması olarak izlendi. Koşulların en uygun olduğu yerde tam tutulma 4 dakika 56 saniye sürdü. gölge, Güney Afrikayı kat ettikten sonra Madagaskara ulaştı ve dünya üzerindeki yolculuğunu Hint okyanusu üzerinde tamamladı.

Yüzyılın Son Tam Güneş Tutulması 11 Ağustos 1999Yüzyılımızın son Tam Güneş Tutulması 11 Ağustos 1999 Çarşamba günü meydana geldi. Atlantik Okyanusunda başlayan tutulma, Orta avrupa ve Türkiye üzerinden Ortadoğuya kayarak Hindistandan geçti ve nihayet Güneşin battığı Bengal Körfezinde son buldu. Gerek bilimsel gerekse turistik olarak büyük ilgi çeken bu asrın son Tam Güneş Tutulması, Ülkemizden milyonlarca kişi tarafından çok iyi bir şekilde izlendi

Yerli ve yabancı birçok bilimadamı, tam tutulma safhası yaklaşık 2 dakika süren bu muhteşem doğa olayından yararlanarak Güneşin en dış atmosfer tabakası olan KORONA için birçok gözlemsel deney gerçekleştirdi. Ayrıca, tutulma zamanı ile süresine ait hesapların mükemmelliği de bir kez daha kanıtlandı

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir