Yazılar

Halter Nedir

halter Nedir

Çok eski çağlardan bu yana yapıldığı bilinen halter sporunun örneklerini tarihsel freskler ve vazolar üzerinde görmek mümkündür. Eski olimpiyat Oyunlarının ünlü güreşçisi Kretonlu Milo dünyanın ilk haltercisi olarak kabul edilir

1896 yılından bu yana olimpiyat sporları arasında yer alan halter, günümüzde dokuz sıklette yapılmaktadır 52 kga kadar olanlar sinek sıklet, 52 – 56 kg arası horoz sıklet, 56 – 60 kg arası tüy sıklet, 60 – 67.5 kg arası hafif sıklet, 67.5 – 75 kg arası orta sıklet, 75 – 82.5 kg arası yarı orta sıklet, 82.5 – 90 kg arası yarı ağır sıklet ve 90 kg ve daha üstü ağırlıklar ise ağır sıklet olarak adlandırılır

Halter 1.31 m uzunluğunda, 26 mm kalınlığında Bar adı verilen metal çubuğun iki ucuna asılı belirli kilodaki ağırlığın, iki kolla başın üzerine kaldırılması temeline dayanır. Büyük halter Yarışmaları günümüzde iki bölümde düzenlenmektedir koparma ve silkme. Koparmada yarışmacı barı iki eliyle kavramak ve makaslama ya da çömelme hareketiyle bir hamlede kaldırıp, hareketi tamamladığında kolları gergin bir durumda halteri başının üzerinde baş hakem bırak işareti verinceye değin tutmak zorundadır.

Silkmede ise yarışmacının barı kesintisiz bir hareketle makaslama ya da çömelmeyle yerden omuzları düzeyine kaldırması, ayakları aynı çizgiye geldikten sonra doğrularak barı başının üstünde kolları dik ve gergin durumda tutması ve bırak işaretini beklemesi gerekir. Yarışmacıların her bir hareket için koparma ve silkme üç deneme hakları vardır

Kurallara göre sporcunun yarışma düzlemine çıkışından sonra iki dakika içinde tüm hazırlığını tamamlayarak denemesini gerçekleştirmesi gerekmektedir, bir Denemenin geçerliliği üç hakemin karar çoğunluğuna göre belirlenir. Baş hakem bırak işareti vermekle yükümlüdür, bu işaret yarışmacının barı, başının üzerinde kollarını dik olarak tuttuğu ve vücudunu kımıldatmadan durduğu anda verilir. Halter sporunda birinci koparma ve silkmede kaldırılan toplam ağırlığa göre belirlenir.

Naim Süleymanoğlu Öncesi Türk halteri, Çağdaş anlamdaki halter sporunun yurdumuza girişi 1890lara rastlamaktadır, ancak bu tarihten çok daha önceleri, ağırlık kaldırma denemelerinin yapıldığı, çeşitli dönemlerde, özellikle orduda ağır kalkan ve gürzlerle idmanın zorunlu olduğu bilinmektedir. Bu spora Osmanlı padişahları da özel bir ilgi göstermişlerdir

Örneğin IV. Muratın mermerden yapılma 102 kg ağırlığında bir gülleyi her sabah halkasından tutarak haremden has odaya ya da Bağdat Köşküne değin götürdüğü, akşam hareme dönerken de aynı şekilde getirdiği bilinir. Bağdat Seferi sırasında da, askerin gözü önünde bununla idman yaptığı söylenir. Türkiyeye çağdaş halter sporu, Galatasaray Lisesinin Fransız öğretmenlerince sokulmuştur. Önceleri aletli jimnastiğin bir parçası olarak yapılan halteri ilk olarak, aynı okulun önce öğrencisi daha sonrada beden eğitimi öğretmeni olan Faik Üstünidman benimsemiştir. Faik beyin 1896 Atlanta Olimpiyatlarında 112.5 kg kaldırarak şampiyon olan yunan Yataganosu izledikten sonra 115 kglık ağırlıkla günlük çalışmalar yaptığı bilinir.

Faik Beyin ardından öteki Jimnastikçiler özellikle 1903te kurulan Beşiktaş Osmanlı Jimnastik kulübü jimnastikçileri, Osman Paşazade Hüseyin Bereket, Ahmet Fetgeri Aşeni, Mehmet Ali Fetgeri ve Mazhar Kazancı ağırlık çalışmalarını programlarına alarak halter büyük önem verdiler. Hakkı Köprülü, Gümrüklü Selahattin, şair ve filozof Rıza Tevfik Bölükbaşı, ihsaniyeli Rıfat, Tuğbay Şevket Kır gül, Bahriyeli Asaf, Kaptan Nezir, Canbaz Rıza, Güreşçi Danyal, Ali Rana Tar Han ve Kenan Öner ise halteri benimseyen öteki öncü sporcular oldular. Jimnastikçilerden sonra güreşçiler de haltere ilgi gösterdiler

Beşiktaşlı Ke mal, Mızıkacı Danyal ve Sadi gibi güreşçiler halterde büyük başarılar sağladılar.Uluslararası arası alanda katıldığımız ilk şampiyona 1924 Paris Olimpiyat Oyunları oldu. Bu şampiyonaya, Gülleci Cemal Erçman ve Neyzen Şevki Sezginden oluşan t akımla gidildi. Gülleci Cemal tüy sıklette toplam 345 kg ile 39 halterci, arasında 12. oldu, yine Gülleci Cemal 1928 Amsterdam Olimpiyat Oyunlarında 25 halterci arasında toplam 262.5 kg kaldırarak sekizinci oldu, bu başarılar aynı zamanda uluslararası alanda halter sporundaki ilk başarılarımızdır.

1930lu yıllarda büyük bir duraklamaya giren halterimiz ancak 1945e doğru bir kıpırdanma gösterdi. Bu dönemde Esat Kazancı başta olmak üzere Haşim Ekener, ilhan Enülkümen, Mesut Sordum, Boğos Kambur adlarını duyuran sporcularımız oldu. Bu adlar sayesinde o Güne değin güreş federasyonuna bağlı bir dal olan halter sporu bağımsız bir federasyon oldu, 1956 yılında Türkiye Halter federasyonu kuruldu Federasyon bugüne kadar 11 başkan görmüştür. Bu hamle ile halterde, kulüpleşmeye gidilerek yaygınlaştırılması için çabalar harcandı. Bu dönemde anadolu, istanbul güreş, Bostancı ve Şişli kulüpleri haltere kucak açan ilk Türk kulüpleri oldu.

II. dünya Savaşı nedeni ile 1940 – 1955 yılları arasında yurt içinde sürdürülen Türk halteri yaklaşık olarak 29 yıllık bir aradan sonra uluslararası organizasyonlarda 1957 Tahranda yapılan Dünya Halter Şampiyonasına katılarak bir kez daha yer aldı. istenilen başarıyı yakalayamayan takımımız Kayhan Bora, Nuri Akın, Reşit Örer, Metin Gürman Ferdi Türkdamar ve Serkis Güllaptan oluşuyordu. Buradan kazanılan deneyim ile düzenli bir şekilde çalışmaya başlayan haltercilerimiz kısa zamanda gelişim gösterdiler

1959 yılında Beyrutta düzenlenen akdeniz Oyunlarında 75 kiloda Metin Gürman birinci olarak uluslararası alanda altın madalya kazanan ilk Türk haltercisi oldu. 1961 yılında Viyanada yapılan avrupa Halter Şampiyonasında Sadık Pekünlünün Avrupa 6.sı olması Türk halterinin dünyaya duyurulmasının sağladı. Türk halterindeki bu başarıları 1964 Tokyo Olimpiyat Oyunlarında yine Sadık Pekünlünün toplamda 445 kg kaldırarak 11. olması izledi.

1967 yılında Tunusta yapılan Akdeniz Oyunlarında ise 82.5 kiloda Güner Çevik bronz madalya kazandı. Daha sonra sırası ile 1969 yılında Bükreşte düzenlenen balkan Halter Şampiyonasında 60 kiloda Salih Suvar ile 67.5 kiloda Sedat Misket ikinci olarak gümüş madalya ve 90 kiloda Sadık Pekünlü üçüncü olarak bronz madalya 1970 yılında istanbulda düzenlenen Balkan Halter Şampiyonasında 82.5 kiloda Mehmet Suvar birinci olarak altın, 90 kiloda Sadık Pekünlü ikinci olarak gümüş madalya 52 kiloda Ahmet Gülal, 67.5 kiloda Mehmet gül ve Kayhan Suntur, 110 kiloda Ali Hoşfikir ve ağır sıklette Ali Tan üçüncü olarak bronz madalya kazandılar

1975 yılında Cezayirde yapılan Akdeniz Oyunlarında 82.5 kiloda Mehmet Suvarın birinci olarak altın, 56 kiloda Bilal Özdoğanın üçüncülük kürsüsüne çıkarak bronz madalya kazanmaları Türk halterinin, uluslararası düzeydeki başarılarına bir yenisini daha ekledi. 1976 Balkan Halter Şampiyonasında Mustafa Ertan birinci olarak Altın madalya kazanması ve 1977 Balkan Halter Şampiyonasında Mehmet Gül birinci olarak altın madalya almasından sonra halterimiz 1982 yılına değin bir duraklama devresi geçirdi

1982 Balkan Halter Şampiyonasında Hasan Has ve 1983 Akdeniz Oyunlarında Levent er doğan birinci olarak üç altın, beş gümüş ve yedi bronz madalya kazandırarak yeniden halterimizi başarılı günlerine döndürdüler. Türk halteri 80’li yıllar öncesi Avrupa da ilk 10’da, Dünya da ise ilk 20 arasında yerini aldı. 1986 yılında Naim Süleymanoğlunun Türkiyeye ilticası halterimizde bir dönüm noktasını oluşturdu.

Naim Süleymanoğlu 1967 yılında Bulgaristanın Mestanlı Köyünde dünyaya gelen Naim Süleymanoğlu haltere, on yaşında başladı. Kısa sürede Bulgaristan milli takımına seçildi. 1983te ABDde düzenlenen gençler şampiyonasında silkmede 160 kg ile büyükler dünya rekorunu kırdı. 1985 yılında Varnadaki turnuvada rekorlarını koparmada 131.5 kg, silkmede 170 kg ve toplamda 301.5 kiloya taşıdı. 1986 yılında 56 kgden 60a çıktı. Aynı yıl toplamdaki rekorunu 335 kiloya yükseltti

1986 yılının aralık ayında Merlbournede yapılmakta olan Dünya Şampiyonası sırasında Türkiyeye iltica etti. Naim Süleymanoğlu daha 80li yılların başında Todor Jivkov Bulgaristanında daha fazla baskıya dayanamayınca Avrupa Şampiyonası için gittiği Stockholmde bazı girişimlerde bulunmuş ancak başarısız olmuştu.

8 Aralık 1986 Avusturyanın Merlbourne kentinde Dünya Kupası karşılaşmaları için gittiği sırada Merlbourne Türk Büyükelçiliğine sığınarak kırk Saatlik Merlbourne-Londra arası uçak yolculuğunun ardından dönemin baş bakanın Turgut Özal ın özel uçağıyla Londradan Türkiyeye geldi. Bu ilticası sonucunda Dünya Halter Federasyonu Naimi yarışmalardan men etti, ancak bu sorunda Turgut Özalın Bulgaristandan Naim için bir milyon dolar karşılığında izin alması ile aşıldı.

Naim, Türkiyeye kaçışı, madalyaları ve rekorları ile tarihe geçmiştir. Kendi ağırlığının üç katını kaldıran Naim Süleymanoğlu üç olimpiyatta kazandığı madalyalar ile Türkiyenin ilk olimpiyat rekortmeni sporcusu olmasının yanı sıra yüz yıllık Olimpiyat Oyunları tarihinde üç olimpiyatta üç altın madalya kazanan ilk ve tek sporcu olma unvanını da taşımaktadır. Tüm zamanların en iyi haltercisi, kabul edilen Naim Süleymanoğlu, başarıları ile Time dergisine kapak olmuş yaptığı kaldırışlarla cep herkülü lakabını haklı olarak kazanmıştır.

Naim Süleymanoğlu Sonrası Türk Halteri Naim Süleymanoğlunun ilticası ile Türk halter sporu yeri zor doldurulur bir rekortmen sporcu kazanmış oldu. 1987 yılında Suriyede yapılan Akdeniz Oyunlarında Levent Er Doğan üç dalda aldığı birincilikler üç altın madalya kazandı.

Aynı yıl Antalyada yapılan Uluslararası Cumhuriyet Kupasında Naim Süleymanoğlu Türkiyedeki başarılı serüvenine başlayarak 60 kiloda koparmada 150 kg, silkmede 158.5 kg ve toplamda 338.5 kilo ile dünyanın en iyi üç derecesini yaptı ancak organizasyon eksikliğinden ötürü dereceler dünya rekoru olarak tescil edilmedi. 60 kiloda Naim Süleymanoğlu 1988 yılında ingilterede düzenlenen Büyükler Dünya Şampiyonasında üç dalda koparma, silkme ve toplamdadünya rekoru kırarak altın madalya kazandı

Aynı yıl Seul Olimpiyat Oyunlarında 60 kiloda koparmada 150.5 ve 152.5 kg, silkmede 188.5 ve 190 kg ve toplamda 341 ve 342.5 kg ile üst üste altı kez olimpiyat ve dünya rekoru kırarak inanılmaz bir başarıya imza attı 1992 yılında Uluslararası Halter Federasyonunun 60 kiloyu yarışmalardan kaldırmasıyla Naimin rekorları bir daha kırılmamak üzere halter tarihine geçmiştir. 1989 yılında Yunanistanda düzenlenen Büyükler Avrupa ve Dünya Şampiyonasında üç altın madalya koparmada 145 kg, silkmede 172.5 kg ve toplamda 317.5 kg daha kazanan Naim Süleymanoğlu 1990 yılında sakatlığı nedeni ile halteri bıraktığını açıkladıysa da 1991 yılında Almanyada yapılan Dünya Halter Şampiyonasına katılarak da üç dalda altın madalya kazandı

1992 Barcelona Olimpiyatlarında da koparmada 132.5 kg, silkmede 165 kg ve toplamda 297.5 kg ile birincilik alarak altın madalyasını on dörde yükseltti. Burada Naim Süleymanoğlu ile ivmelenen halterimiz, Gençler Dünya Şampiyonalarında 52 kiloda halil mutlu ile bir bronz, 67.5 kiloda Fedail Güler ile bir altın Almanya 1991 52 kiloda Halil Mutlu bir altın, bir gümüş ve 60 kiloda Mücahit Yağcı ile bir gümüş, iki bronz Bulgaristan 1992 madalya kazandı.

Gençler Avrupa Şampiyonasında ingiltere 1992 52 kiloda Halil Mutlu üç altın, 56 kiloda Ertan akar bir bronz, 60 kiloda Mücahit Yağcı üç altın, 67.5 kiloda Fedail Güler üç altın ve 82.5 kiloda Dursun sevinç bir bronz madalya kazandı. Büyükler Dünya Şampiyonasında Macaristan 1990 56 kiloda Hafız Süleymanoğlu bir altın ve + 110 kiloda Erdinç Arslan bir bronz madalya kazandı

Büyükler Avrupa Şampiyonalarında Ergun Batmaz iki bronz madalya Dani marka 1990 52 kiloda Halil Mutlu üç bronz, 56 kiloda Hafız Süleymanoğlu bir altın, iki gümüş, 67.5 kiloda Ergun Batmaz bir bronz, 90 kiloda Ali Eroğlu üç bronz madalya kazanarak Türkiyenin halterdeki, çıkışını sürdürmüşlerdir. Naim Süleymanoğlu 1996 Atlanta Olimpiyat Oyunlarında da altın madalya alarak üçüncü kez olimpiyat şampiyonu olma başarısını gösterdi

Türk halteri Naimin ilticasından günümüze halter müsabakalarından hiç eli boş dönmemiştir. Naim Süleymanoğlunun Türkiye ilticası ve hemen arkasında gelen başarıları Türk halterinin diğer soydaş sporcularımızla ilgilenmeye itti. Dünya halterinin önemli merkezlerinden olan Kırcaali ve Asenovgrad bölgelerinden dalga Dalga gelen göç dalgası ile Türk halteri büyük başarılara imza attı.

Naim Süleymanoğlu ile birlikte vitrini değişen halterimizde eski SSCBden iltica eden Hafız Süleymanoğlu, halil mutlu, Erdinç aslan, Fedail Güler, Sunay bulut, Dursun sevinç, Ergun Batmaz, Ali Eroğlu, Mehmet Yılmaz, Mücahit Yağcı, Yasin Aslan, bayan sporculardan Aysel Özgür Şule Şahbaz, Derya Açık göz, Nurcihan Gönül, Fatma Kabadayı ve Esma Can günümüzün en başarılı isimlerdir.

Naim Süleymanoğlunun aktif sporu bırakması Naim Süleymanoğlunun Atlanta Olimpiyatlarından sonraki yaşantısı ve 3.5 yıl gibi uzun bir süre podyumlardan uzak kalması Sofyada yapılan Avrupa Şampiyonasında üçüncülükle yetinmesine neden oldu.

Naim Süleymanoğlu Sidney 2000 Olimpiyatlarında bir patlama yaparak dördüncü olimpiyat şampiyonluğuna ulaşmak istedi ancak her üç hakkında da sıfır çekerek başarısız olduktan sonra halter sporundaki hedeflerine bir nokta koyarak aktif spor yaşamını bıraktı

Bu başarısızlığının nedeni olarak Sidney olimpiyatları için hazırlanan raporda Naim Süleymanoğlunun müsabakalara dört yıl ara vermesi nedeniyle oldukça heye canlı göründüğü ve muhtemelen bu heyecanından ötürü başarısız olduğu ibaresi not düşülmüştür. Naim Süleymanoğlu aktif spor yaşamından çekildikten sonra Uluslararası Halter Federasyonu IWF Yönetim Kurulu üyeliğine aday oldu. Naimin asıl niyetinin as Başkanlık olduğu eğer bu gerçekleşmezse de yönetim kurulu üyeliğine seçilmeyi arzuladığı bilinmektedir.

Dileğimiz Halter alanında Türkiyedeki ilklerin mimarı olan büyük haltercimizin kendisine layık bu görevlere gelebilmesidir

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir