kanun Nedir
Kanun veya yasa, bir anayasal hukuk rejiminde, yetkili organlarca meydana getirilen hukuk kurallarıdır. kanunlar, tüzükler, yönetmelikler birer kanundur kanuna mevzuat da denir. Dar anlamında kanun, yasama organınca yapılan kanun adıyla gerçekleştirilen işlerdir. Hukukla paralel anlamlılık taşır ancak hukukun öğelerinden sadece biri ve hukuk kaynaklarından sadece biridir
Sponsorlu Bağlantılar
Kanun, yazılı veya yazısız olabilir. Yazılı kanunların en ünlüsü MÖ 1700′lerde yapılmış Hammurabi kanunlarıdır Roma hukuku, Cermen hukuku, Katolik hukuku, islam hukuku yazılı kanunlara dayanır. ÇaÄŸdaÅŸ kanunların, yazılı oluÅŸu Fransız Devrimi’nden sonra geliÅŸmiÅŸtir. Önemli yazılı kanunlara, Kod code denilmektedir. Toplumu Kod’larla yönetmeye Kodifikasyon denilir ve Kıta Avrupa’da geçerlidir. Medeni kanunlar birer Kod’dur. islam dünyasında Mecelle ve Kanun-ı Esasi ilk kodlardır.
Türkiyede kanun koyma yetkisi Tbmm’nindir. Kanun teklifi bakanlar Kurulu ta sarı ve milletvekillerince tek veya grup halinde kanun teklifi, gerekçe gösterilerek yapılır. Bunun dışındaki kiÅŸi ve kurumlar, kanun isteklerini meclise iletebilirler. CumhurbaÅŸkanı, kanun teklif edemez, çünkü CumhurbaÅŸkanı seçildikten sonra tbmm üyeliÄŸini kaybeder. Kanunlar cumhurbaÅŸkanına sunulur ve cumhurbaÅŸkanı yayınlarsa yürürlüğe girer. Yayınlamazsa bütçe kanunu hariç, gerekçesiyle meclise iade eder 15 gün içinde. Meclis kanunu aynıyla tekrar kabul ederse, artık cumhurbaÅŸkanı o kanunu yayınlar. Meclis, kanun yaparken anayasa ve içtüzük hükümlerine uyar. Kanunlar TC Resmi Gazete’de kuruluÅŸu 7 ekim 1920 yayınlanırsa yürürlüğe girer
Tarih belirtilmemişse 45 gün içinde bütün yurtta geçerli olur. Başbakanlık, Düstur adıyla kanunları derlemekte, her yasama yılında bir cilt yayınlamaktadır. Kanunlar, mevzuat bilgi sistemleriyle internette yayınlanmaktadır. Meclisin yayınladığı iki kanun dergisi bulunmaktadır Tutanak Dergisi, Kanunlar Dergisi.
Meclis, geçmişe yönelik suç içeren kanun yapamaz. seçim kanunu değişiklikleri, yürürlük tarihinden başlayarak 1 yıl içinde olacak seçimlerde uygulanmaz. Kanunlar kanun, tüzük, yönetmelik, KHK, Tbmm içtüzüğü, içtihadı Birleştirme Kararları, mahkeme kararları, içtihatlar, örf ve adet, tebliğ, genelge, yönerge adlarını taşır. kanunlardaki değişiklikleri izlemek vatandaş için mümkün değildir, ancak hukukçular bunu bilebilir.
Her kanunun bir sıra numarası olur. Kanunlar bu no ile anılır. Ancak, Cumhuriyet öncesinden kalan kanunlar adlarıyla anılır. 1920-1960 arasındaki kanunlar 1-7480 arası no taşır. 27 mayıs 1960-1 kasım 1961 arasındaki kanunlar 1-375 arası no taşır. 1961′den günü müze kadar gelen kanunlar 1′den baÅŸlar ve son olarak 5000′leri aÅŸmıştır. Bu durumda aynı no’lu iki kanun olabilir. Bu nedenle kanunlar mehaz verilirken tarihi ve no’su birlikte verilir. anayasaya göre, bazı konular ancak kanunla düzenlenebilir ceza, antlaÅŸmalar, yargıç ve savcı atamaları gibi. Kanunlar, anayasaya aykırı olamaz ve bu kural yargı denetimi düzeniyle denetlenir. Kanunlar, bireylerce anlaşılabilir ÅŸekilde olur ve anlaşılabilir dille yazılır.
TC Anayasasının ilk 3 maddesi deÄŸiÅŸtirilemez. Bütün kanunlar Anayasa denilen temel kanuna göredir. Bir kanun, baÅŸka bir kanunla, veya Mahkeme kararıyla yürürlükten kalkar. Süreli kanunlar ise, kendiliÄŸinden kalkar Bütçe Kanunu gibi. Anayasa Mahkemesi’nin kanun iptalleri Resmi Gazete’de yayınlandığı anda o kanun yürürlükten kalkar. Bazı kanunlar yürürlükte olmasına raÄŸmen iÅŸler deÄŸildir Milli Korunma Kanunu gibi
Bazıları ise yürürlüktedir ama fiilen uygulanmaz mesela kanunlara göre 6-14 yaşları arasındaki her çocuğun eğitimi zorunludur, ama uygulamada okula gitmeyen pek çok çocuk vardır. Kanunlar, sadece kanun haline gelmekle kanun olmaz, uygulamada düzenlenme hataları, toplum gerçekleriyle bağdaşmama, uyg ulama için gerekli tedbirlerin alınmaması, kanunu, uygulayanlardaki aksaklıklar, araç eksikleri, halkın benimsememesi gibi sebeplerle kağıt üzerinde kalabilir. kanunsuz suç olmaz.
AntlaÅŸmalar, kanundur, ve Anayasa Mahkemesi’ne götürülemez. Yerel kanunla uluslararası kanun çeliÅŸirse, uluslararası kanun esas alınır. AntlaÅŸmalar, mecliste bir kanunla uygun bulunursa onaylanır. Kanunları yasama organı yapar, ancak yürütme organı kanun gibi KHK’ler yapabilir. KHK’ler de Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girer
Olaganüstü haller dışında KHK’ler Anayasa mahkemesi denetimine açıktır. Yüretme organı tüzük çıkarabilir tüzüklerin iptali için Danıştay’da dava açılır. Bir diÄŸer kanun olan yönetmelikleri, yürütme organı dışında kamu tüzel kiÅŸileri de çıkarabilir, bunlar da idari yargıya açıktır, kamusal yönetmelikler Resmi Gazete’de yayınlanır.
Kanunlar birbiriyle çelişemez. Kanun hiyerarşisinde Anayasa en baştadır. Aynı tür kanunlar eşit güçtedir. Kanun hiyerarşisi şöyledir anayasa, kanun, KHK, tüzük, yönetmelik, içtihad. Bunlar arasında çelişki olursa yargı organları danıştay ve idare mahkemeleri, kanunları denetleme görevi gibi denetler
