Yazılar

Malatya Coğrafyası

malatya Coğrafyası

Doğu Anadolu Bölgesinin Yukarı Fırat bölümünde bulunan malatya, ilinin komşuları kuzeyde sivas ve erzincan güneyde adıyaman batıda kahramanmaraş doğuda diyarbakır ve Elazığdır. Yüzölçümü 12.313 m2 ve Nüfusu 457.566 kişidir 2000 yılı Genel Nüfus Sayımına göre. Denizden yüksekliği 910-950m.dir. 35.54 ve 39.03 kuzey enlemleri ile 38.45 ve 39.08 doğu boylamları arasındadır. malatya, şehri malatya dağlarının Beydağı 2.591m. kuzey eteğinde ve Malatya ovasının güney kenarında kurulmuştur. Karayoluyla elazığa 98km. Diyar bakıra 251km

sivasa 247 km. en yakın liman olan akdeniz kıyısındaki Mersine 458km. Başkent ankaraya 661km. istanbula 1.114km. ve eskiden istanbul ile başlıca bağlantı yeri olan Karadeniz kıyısındaki samsuna 586km. uzaklıktadır bu şehirlere demiryoluyla da bağlıdır.

ilin yüzey şekilleri kuzey batı ve güneydeki dağlık alanlarla orta ve doğu kesimdeki düzlüklerden oluşur. Kuzeyde doruğu il sınırları dışında kalan yama Dağı ile bu dağın güney uzantısı olan ve Hasbek Tepesinde 2.310 mye yükselen Ayran Dağı ve göl Dağı 2.402 m kuzeybatıda Leylek Dağı 2.052 m batıda Akçababaçalı Tepesinde 2.164 mye erişen Akçababa Dağı yer alır. Güneybatı güney ve güneydoğuda ili boydan boya Güneydoğu Toroslara bağlayan dağlar sıralanır

Nurhak Dağının kuzeydoğu uzantıları ilin güneybatısına sokulur. ilin güneyinde doğal sınır oluşturan Malatya Dağlarının başlıca yükseltileri Bozdağ 2.581 m ve Beydağı 2.545 mdır. Genellikle step görünümlü olan bu dağlarda orman örtüsüne pek rastlanmaz.ilin orta ve doğu kesiminde ise kabaca üçgeni andıran Malatya ovası yer alır.

Fırat ırmağının günümüzde Karakaya baraj Gölünün suları altında kalan bir bölümü ilin doğu ve güneydoğusundaki doğal sınırı oluşturur. il topraklarının sularını hepsi Fırat, a katılan birçok akarsu ile bunların kolları toplar. Başlıcaları Kuru çay Tohma suyu ile onun bir kolu olan Sultan Suyu ve Göksunun kollarından Sürgü Çayıdır. Pütürgenin goğusunda Diyarbakır sınırında enerji üretme amacıyla kurulan Karakaya Barajının ardında oluşan yapay göl Pütürge ve Doğan yol ilçeleriyle Malatya Ovasında bazı tarım alanlarının sular altında kalmasına yol açmıştır. Tohma Suyu ve Sürgü Çayı üzerindeki Medik ve Sürgü barajları s ulama amaçlıdır. Gene s Ulama amaçlı Polat Barajının hizmete giriş tarihi 1989dur.

malatyanın kendi adını taşıyan ovanın güney kenarında yüksek dağlar eteğinde kurulması bu Dağların tabii su deposu olmasıyla ilgilidir. Kaynakların en verimlisi şehrin 12km. güneybatısında Derme suyunun başlangıcındaki Pınarbaşıdır. Buradan başlayarak kuzeydoğuya doğru Eski Malatya ilerisine kadar uzanan alan hemen aralıksız bir bağ ve bahçe şeridi meydana getirir. Ovada susuz bozkırlar vardır. Şehri çevreleyen dağlar da ormanları yüzyıllarca önce yok edildiği için çıplaktır. Bugünkü Malatya bu yeşillik şeridinde XIX. yy.da köy ve kasabaların biraraya gelmesiyle oluşmuştur.

Bugünkü şehrin çekirdeğini Eski malatyanın, yazlığı olan Aspuzu meydana getirir bunun batısında Tecde Barguzu Kılayık Çermikli sonradan verilen adla ismetpaşa bugün ilçe merkezi Yeşilyurt Gündüzbey veya Kündübey sonradan birer dış mahalle olarak şehre eklendi. Bu yerleşme noktalarını birleştiren ekseni Beydağı eteğine paralel olarak doğu-batı doğrultusunda uzanan bir cadde meydana getirir. Eski Malatya üzerinden gelen Sivas- samsun yolu bu caddeye doğu ucunda birleşir.

Şehir uzun süre bu eksen boyunda gelişti ve Cumhuriyet döneminde yapılan demiryolunun şehrin 4km. kuzeyde bulunan istasyonuna inen yeni cadde ayrı bir gelişme ekseni yarattı. Şehrin gelişmesinde 1931de yapılan Fevzipaşa – Malatya ve 1937 de yapılan sivas – Malatya demiryolu ve karayolu önemli bir etken oldu. Şehirde çeşitli fabrikalar kuruldu.

Bunların başında 1939 da açılan Sümerbank Pamuklu Dokuma fabrikası ile 1956 da çalışmaya başlayan Şeker fabrikası gelir. Malatyada ayrıca bir tütün- sigara fabrikası kiremit fabrikaları kayısı işleme fabrikaları değirmencilik sanayii ve konfeksiyon sanayii de vardır. Malatya çevresinin çeşitli tarım ürünleri tahıl baklagiller başta kayısı olmak üzere çeşitli meyveler deri vb. için canlı bir ticaret merkezidir

Cumhuriyet dönemi başında 20.000 i bulmayan şehir nüfusunun bugün 450.000i aşmasıyla Malatya Türkiyenin hızla büyüyen bir şehri durumuna gelmiştir. 1948 de 44 mahalle içinde 5.000 evi vardı bugün ise merkezde 163 mahallesi ile gelişmesini sürdürmektedir

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir