orman Nedir
orman, belirli yükseklikteki ve büyüklükteki ağaçlar, çalı, otsu bitkiler, mantarlar, mikroorganizmalar ve çeşitli hayvanlarla, toprağın birlikte meydana getirdiği, aynı zamanda topluma çeşitli faydalar sağlayan bir ekosistem Kendisini meydana getiren bireylerin uzun yıllar karşılıklı etkileri sonucu yerleşmiş, biyolojik bir dengeye sahiptir. Bu Denge ormanların sağlığı ve varlığı için şarttır. Bu denge olmadıkça, ormanların, sağlığı ve varlığını korumak çok güç, hatta imkansızdır
Sponsorlu Bağlantılar
Orman Åžekilleri Ekvatoral yaÄŸmur ormanı dünyanın en canlı, en kuvvetli ve yayılma kabiliyeti en yüksek olan orman tipidir. Orman ekosistemi bu tipte en yüksek seviyesine ulaÅŸmıştır. Yüksek sıcaklık ve rutubetin biraraya geldiÄŸi yörelerde yaÄŸmur ormanı, teÅŸekkül etmiÅŸtir. Yağış miktarı esas itibariyle 2000-4000 milimetre arasında deÄŸiÅŸmekle beraber bazı mıntıkalarda 10.000 milimetreye ulaşır. Ortalama yıllık sıcaklık 20-30°C arasında deÄŸiÅŸir. En soÄŸuk ayda 18°C’nin altına düşmez. mevsim deÄŸiÅŸmeleri olmadığından tropik yaÄŸmur ormanı aÄŸaçlarında, ilkbahar ve sonbahar odunu meydana geliÅŸi görülmez. Büyük çoÄŸunluÄŸu, daimi yeÅŸil yapraklı aÄŸaçlardan meydana gelen tropik yaÄŸmur ormanında aÄŸaçların tepeleri zayıf, dallanma gevÅŸek, gövde ÅŸekilleri düzensiz, aÄŸaç kabukları parlaktır. Dallar üzerinde epiphyte denen eÄŸrelti, orkide gibi konuk bitkiler, çeÅŸitli sarılıcı ve tırmanıcı bitkiler, ormanın genel görünüşünde büyük rol oynarlar. TozlaÅŸma, böcekler ve kelebekler yoluyla olur. Tropik yaÄŸmur ormanının bazı aÄŸaçları gövde üzerinde de çiçeklenme yapabilirler. OlaÄŸanüstü istila edici bir kuvvete sahiptir. Tedbir alınmadığı taktirde yolları, telefon, telgraf vs. gibi yapıları kısa zamanda kullanılmaz hale getirir.Bu orman ekvator bölgelerinde bulunur.
Endonezya Takım Adalarında, Hindistan’da, Kamerun sahilinde, amazon mıntıkasında, Brezilya’nın doÄŸu sahilinde, Karayip Denizi sahillerinde ve adalarında yayılış gösterir. Tropik yaÄŸmur ormanları Mangrov tropik iÄŸne yapraklı ormanlar ve bambu ormanları olmak üzere üç grupta toplanır.
Muson ormanları, Tropiklerde birçok deniz etekleri, kendine has tipik bir orman formasyonu taşırlar. Denizin ilerlemesi halinde imeti, yaklaşık 10 ile 20 m arasında boy yapan ağaçların yalnız tepeleri suyun üzerinde kalır. Çekilmesi halinde iceziri ise ağaç gövdeleri geniş nefes alma kökleri ile birlikte görülür. tohumun çimlenmesi ve çimlenmeden sonra meydana gelen fidecikler, tohumlar henüz ağaçta iken gelişirler ve biraz büyüyünce çamur toprağa düşerek köklenirler. MUSON ağaçlar daimi yeş il, derimsi yahut tüylü yapraklar taşırlar.Genellikle Muson ikliminin yaygın olduğu bölgelerde yetişirler.Yazları yeşil yapraklıdırlar, kışları ise yapraklarını dökerler.
Tropik iÄŸne yapraklı ormanlar GüneydoÄŸu Asya’da ve Orta Amerika’da, çeÅŸitli çam türlerinin meydana getirdikleri geniÅŸ ormanlar, bilhassa daÄŸlık yerlerin fakir topraklarında yaygındır. AÄŸaç türlerii Pinus caribaea, Pinus merkusii, Callitris podocarpustur.
Tayga ormanları Bambu ormanıtaygalar, ormanda alt ta bakanın bir kısmını meydana getirirler. Geniş yayılan rizomları sayesinde sürgün vererek çoğalırlar. dünya üzerinde 60 cinsine dağılan yaklaşık 700 türü vardır. Boyları 0,15 m ile 30 m arasında değişir.
Yağmur yeşili yapraklı orman ikış ormanı Tropik memleketlerin, yazları periyodik kurak ve çok sıcak, kışları yağmurlu iklim mıntıkalarında görülür. Bu orman şeklinin tipik özelliği, yaprak dökümünün sıcak ve kurak mevsime, esas ve vejetasyon zamanında yapraklı durumla kışa rastlamasıdır. kış ormanı sonbaharda yeşillenir ve ilkbaharda tekrar yaprağını döker. Ağaçların boyları kısa ve büyümeleri çok yavaştır.
Hindistan, Afrika ve Güney Amerika’nın geniÅŸ sahalarını kaplarlar. maymun, ekmek aÄŸacı ve ÅŸemsiye akasyaları bu vejetasyonun tipik aÄŸaçlarıdır. Arka Hindistan ve DoÄŸu Cava ormanlarının en deÄŸerli aÄŸacı, yaprakları i30x50i cm büyüklüğünde olan Tectonia grandis’dir.
Sert yapraklı orman Sert yapraklı orman, yazları sıcak ve yağışça fakir, kışları ılıman, fakat yağışça zengin yörelerde yayılış gösterir. Daimi yeşil yapraklı olması, sert yapraklı ormana çok serin zamanlarda hatta kışın bile fotosentez imkanı verir. Bunun yanında yaz mevsiminin kuraklığı sebebiyle bilhassa kuru topraklarda büyümede bir nevi duraklama periyodu hasıl olur.
En tipik ağaç türlerii Defne iLaurus nobilisi, yabani zeytin iOlea europaeai, mantar meşesi iQuercus suberi, fıstık çamı, pırnal meşe iQuercus ilexi, kermes meşesi iQuercus cocciferai, Eucalyptus, adi servi iCupressus sempervirensi, fıstık çamı iPinus pineai, kızılçam iPinus brutiai, Halep çamı iPinus hale pens isi dir.
Sert yapraklı ormanın, ana mıntıkaları, baÅŸta akdeniz iklim bölgesi olmak üzere dar bir ÅŸerit halinde Kalifornia ve Åžili’dir.
maki dediği bitki formasyonu da sert yapraklı orman şekli içinde yer alır. Boylu veya bodur çalı görünümündeki maki Akdeniz ve kısmen Karadeniz kıyılarında, denizle dağ etekleri arasında yaygındır. Bulunduğu araziyi örtmesi ve toprağı girift olarak kaplaması erozyonu önleme ve toprak koruması bakımından büyük değer taşır.
Makinin başlıca elemanlarıi Yabani zeytin, defne, mersin, koca yemiş, sandal, funda, sumak, filarya, sakız, zakkum, laden, katır tırnağı, ardıç, ılgın, Keçiboynuzu tur.
Yazın yeşil yapraklı orman iYaz ormanı Kuzey yarı kürenin belirli derecede serin kışlara sahip olan ve yazlarla kışlar arasında mevsim farkları gösteren enlemlerinde görülür. ince ve yumuşak olan yaprakların sonbaharda dökülmesi kış soğuğundan ziyade, toprağın donması halinde hasıl olabilecek kuraklık tehlikesine karşı alınan bir tedbirdir.
Yaz ormanları bilhassa Orta Avrupa’da, yazları zengin yağışlı mıntıkalarda görülür. Türkiye’de, denizden yüksek olmayan yerlerde yaygındır.
Yazın yeşil yapraklı ormanın ana türlerii kayın iFagusi, meşe iQuercusi, Akçaağaç iAceri, ıhlamur iTiliai, karaağaç iUlmusi, gürgen iCarpinusi, huş iBetulai, kısmen de kestane iCastaneai, Ceviz iJuglansi ve caryadır.
iÄŸne yapraklı iibrelii orman Yayılış sahası, Kuzey yarı kürenin kışları sert, düzenli kar ve don mevsimleri gösteren yüksek enlemleridir. yaz, kış yeÅŸil iÄŸne ÅŸeklini almış olan asimilasyon organları, kısa ve vejetasyon devresinde, sıcaktan en yüksek derecede faydalanmayı mümkün kılar. iÄŸne yapraklı ormanların çoÄŸunda gövdeler devamlı, düz ve dalsızdır. Ağır olmayan gövde odunları, bıçkı kerestesi ve yapı aÄŸacı olarak çok kıymetlidir. Bu orman tipi, Kuzey avrupa ve Asya’dan Kuzey Amerika’nın kuzeyine kadar, 20 enlem geniÅŸliÄŸindeki bir ÅŸerit halinde yayılış gösterir.
Galeri ormanları Galeri ormanıAfrika, Güney Amerika ve iç Anadolu’nun yaÄŸmurca fakir, kurak mıntıkalarında nehirler boyunca, dar veya geniÅŸ ÅŸeritler halinde oldukça kuvvetli büyüyen ormanlar meydana gelir ki, bunlara galeri ormanları, denir.
bataklık ormanları Tropik bölgelerin geniÅŸ, sürekli su altında kalan, bataklık bölgelerinde rastlanır. Florida’nın bataklık servisi ormanları bu ormanlara örnek olarak gösterilebilir.
Ormanın yararları Maddi faydalarıDoğu Karadeniz ormanları Ormanların yapacak, yakacak ve tali ürünlerle sağladığı değerlerdir. Ormanın ilk bakıştaki faydası, ürünlerin çeşitli iş ve sanayi kollarında ham madde olarak kullanılması veya tüketimi şeklinde göze çarpmaktadır. inşaatta, kimya ve diğer sanayi kuruluşlarında, madencilik, ulaştırma, bayındırlık gibi ekonomik faaliyetlerde odun hammaddesinin kullanış yerleri gün geçtikçe artmaktadır. Odun hammaddesinin bu derece önem kazanmasının sebebi, sahip olduğu teknolojik vasıflarından ve devamlı üreyebileni iyi bakıldığı taktirde tükenmez bir kaynağı olmasından ileri gelmektedir.
Teknolojinin geliÅŸmesi ve elektrik enerjisi, petrol, maden kömürü gibi çeÅŸitli enerji maddelerinin bulunmuÅŸ olmasına raÄŸmen odun, yakacak maddesi olarak önemini sürdürmektedir. Dünya odun üretiminin hemen hemen % 50′si yakacak olarak kullanılmakta ve özellikle geliÅŸmekte olan ülkelerde bu oran % 80′e varmaktadır.
ormandan elde edilen tali ürünler, parfümeri, boya, ilaç, dericilik, tecrit malzemesi gibi endüstri kuruluşlarının ham maddesini meydana getirmektedir.
Türkiye’de üretilen orman tali ürünlerinin baÅŸlıcalarıi reçine, sığla yağı, palamut, mazı, defne yaprağı, çamfıstığı, sumak, kestane, ıhlamur çiçeÄŸi, mahlep, meyan kökü ve keçiboynuzu vb.dir.
Kollektif faydaları Ormanın bu yöndeki hizmetleri, maddi faydaları ile ölçülemiyecek kadar fazladır. Bulundukları yerin iklimini, kara iklim tipinden ılıman iklim tipine yöneltirler. Bu sayede don, kuraklık, aşırı sıcaklık, fırtına gibi zararları önlemek ve azaltmak suretiyle faydalı olurlar. Ormanın etkisi altında kalan sahaların nisbi rutubeti fazla olduğu gibi, akarsu ve kaynakların verimi, düzenli ve devamlıdır.
Ormanların tarımı, hayvancılığı, bayındırlık tesislerini korumasıi karada ve deniz kıyılarında kumulların teşekkülüne engel olmasıi bataklıkları kurutmak, havaya saf oksijen vermek, gürültüyü ve hava kirliliğini önlemek suretiyle insan. sağlığına yardım etmesii çeşitli av hayvanlarını barındırıp beslemekle yurdun tabii varlığını ve güzelliğini zenginleştirmesi gibi hususlar kollektif hizmetlerinin başlıcalarını teşkil eder
