sara Nedir
Genellikle şuur kaybı ile birlikte olan ve nöbetlerle giden bir Sinir sistemi hastalığı. Bir Sara nöbeti beyin foksiyonunda kısa süreli bir bozukluk olarak tariflenebilir. Bir grup beyin hücresi ani olarak elektrik deşarjı göstermekte ve nöbet ortaya çıkmaktadır. Nöbeti başlatan asıl sebebin sinir hücreleri arası akım geçişiyle vazifeli maddelerarası (nörotransmitterler) dengesizlik olduğu sanılmaktadır. sara, yaygın (büyük nöbet ve küçük nöbet) veya parsiyel (kısmi nöbetler) olabilir. Yaygın nöbetlerde şuur kaybı vardır. Fokal nöbetlerde şuur, Sinir sisteminin bazı mesafelerinde kalabilir. anormal elektrik deşarjı beynin belli bir bölgesindedir. Ancak komşu bölgelere yayılıp, yaygın nöbete dönüşebilir.
Sponsorlu Bağlantılar
saranın bir kısmının sebebi bilinmez. Bunlar bilhassa çocuklukta baÅŸlar. ibn-i Sina, kanun ismindeki tıp kitabında Sara, hastalığını anlatırken cinden bahsetmektedir. Burada diyor ki hastalıklara birçok maddeler sebep olduÄŸu gibi, cinnin hasıl ettiÄŸi hastalıklar da vardır ve meÅŸhurdur. Bir kısmı kafa içi hastalıklardan dolayıdır (kafa yaralanmaları, beyin tümörleri ve beyin damarları hastalıkları). DiÄŸer bir Kısım vak’alar beyin dışı hastalıklara baÄŸlıdır (kan ÅŸekeri azlığı, kanda üre artışı, kalb sektesi, bazı ilaçlar ve alkol alımı). Sara vak’alarının % 5 kadarında da sebep titrek ışıktır. televizyon seyretmek, bunların çoÄŸuna nöbeti getirir.
Büyük nöbet (Grand mal)
Tonik-klonik nöbet de denen bu nöbet halk arasında sara denince akla gelen nöbettir. Herhangi bir yaşta başlayabilir. Büyük nöbet birçok safhadan meydana gelir. Aura denen ilk safhada hasta kaşıntı, koku, tat, mide ağrısı gibi bir his duyar. Her zaman olmayabilir. Bundan sonra tonik safha başlar, hasta şuurunu kaybeder ve ayakta ise düşer. Hastanın bütün kasları aynı anda kasılır. Bu sebeple önce bir çığlık duyulur. Hasta nefes alıp, veremez ve morarır. Ayrıca idrar ve dışkısını kaçırabilir, dilini ısırabilir. 30 saniye sonra derin bir nefes alır ve klonik safha başlar. Bu safhada kaslar bir kasılıp bir gevşediğinden vücutta silkinti hareketleri ortaya çıkar. Çene ve dil hareketleri sonucu tükrük köpük haline gelir. Bu safha da 30 saniye sürer ve sonra gevşeme safhası başlar, hasta derin uykuya dalar. Görünüş komaya benzer, ama hasta her an uyandırılabilir.
Küçük nöbet (Petit mal)
Daha çok çocukluk çağında başlar. Ancak erişkinlikte de sürebilir, büyük nöbetlere yerini bırakabilir. Nöbete kısa süreli şuur kaybı eşlik eder. Bunların bir kısmında hasta tutulduğunda dik dik anlamsızca karşıya bakar. 10-15 saniye sürer ve gözden kaçabilir. 6-12 yaşında başlar. Bir kısmı daha nadirdir ve kollarda, aniden hareketle belirli kısa süreli şuur kaybıyla gider. Daha çok delikanlılık döneminde görülür. En az görülen tipinde hasta aniden şuursuz olarak yere düşer fakat, hemen şuur yerine gelir geri kalkar. Bu da 2-6 yaşlarında başlar. Bazan yemek yerken elinden kaşık düşecek veya yazı yazarken kalem kayacak kadar kısa sürebilir.
Kısmi (Parsiyel) nöbetler
Genellikle hadise yeri, beynin temporal lobudur. Koku, tat, işitme, görme hallusinasyonları, hafıza bozukluğu gibi belirtiler olur. Genellikle rûhi değişiklikler eşlik eder. Nöbet sırasında şuur genellikle bozulur ama kaybolmaz. irade dışı ağız hareketleri, yalanlama, yutkunma sık görülür. Psikiyatrik hastalıkları taklit eder görünümde olabilir.
Kısmi nöbetlerin bir kısmı da adım adım ilerler tarzdadır (Jacksonian Epilepsy). Bunda deşarj bir yerde başlamakta ve Komşu yerlere yayılmaktadır. Mesela bu nöbet bir el parmağından başlar ve omuzda sona erer hasta son vaziyette asker selamı verir gibidir. Bu nöbetlerde şuur kaybı olabilir de olmayabilir de. Bu hastaların bir kısmında nöbetin olduğu kısım felçli kalır (Tedd felci).
TeÅŸhis
Kesin teşhis, nöbetin görülmesiyle konur. Ancak bu pek mümkün olmaz. Nöbetin tarifi yardımcı olabilir. Beyin elektrosu (elektro ensefalografi) teşhis koydurursa da bazan nöbetler arasında normal olabilir.
teşhisten sonra sebebin ne olduğu önemlidir. Genç erişkinlerde aniden başlayanları genellikle beyin tümörüne bağlıdır. Yaşlılarda ise beyin damarları hastalığıyla alakalıdır. Ayırım için kafa filmleri ve bilgisayarlı tomografi gibi tetkikler yapılır.
Tedavi
Sosyal, psikolojik tedavi ve ilaçlarla yapılır. Çocuksa okula devam etmelidir. Erişkinler ağır işlerde çalışmaktan kaçınmalıdır. Adli açıdan hastalar araç kullanamaz. Nöbeti teşvik eden faktörlere (mesela bir kısmında televizyon seyretmek, bir kısmında rûhi sıkıntılar tetik çektirtebilir) dikkat etmelidir. Nöbet sırasında hasta yaralanmaktan korunmalı ve genel olarak ateşli, keskin, sivri ve sert cisimlerden uzak tutulmalıdır.
BaÅŸlıca sara ilaçları fenitoin, fenobarbital, karbamazepin, süksinitin ve diazepam gibi ilaçlardır. Hiltit veya ÅŸeytan tersi adındaki zamkı, sara hastası koklarsa iyi olur. Asa foetide denilen bir zamk, esmer, pis kokulu, reçine olup, antispasmodique olarak (yani iç organ spazmlarını çözücü olarak) Avrupa’da (toz, hap ve şırınga ÅŸeklinde) adale ve sinir gerginliÄŸini gidermek için kullanılmaktadır.
Status epileptikus (Bitmeyen nöbet)
Hiçbir iyileşme zamanı olmayan devamlı bir nöbettir. Çabuk kontrol edilmezse hasta ölebilir. Tedavi acil olup, öncelikle solunum yolları açık tutulur. En iyi ilaç diazepam olup, doktor tavsiyesine göre kullanılmalıdır
