Tarih Nedir
Tarih, geçmiş insan topluluklarının, savaşlarını ve barışlarını, kültur ve uygarliklarini, sosyo ekonomik yapilarini, neden sonuş iliskisi içinde zaman ve yer göstererek, belgelere da yalı, inceleyen bilim dalidir. tarih çesitleri genel Tarih insanoğlunun yeryuzundeki bütün gecmisini siyasi, sosyal, ekonomik ve kulturel tarihini baslangictan gunumuze inceler örneğin dunya tarihi özel Tarih sadece bir devlet ya da Milletin siyasi ekonomik ve külturel tarihini, inceler örneğin turkiye cumhuriyeti Tarihi siyasi Tarih uluslararası siyasi olayları savaşları barışları ve ittifaklari inceler. örneğin osmanlı siyasi tarihi, uygarlık Tarihi bütün uluslarin meydana getirdikleri uygarlık eserlerini kültur ve medeniyet ürünlerini inceler örneğin cin uygarlığı
Sponsorlu Bağlantılar
tarihe yardimci bilim dallari
filoloji dil bilimidir. toplumlarin dillerini inceler.
cografya cografi bolgelerin ozelligi ve iklimi Tarihi olaylarin degerlendirilmesinde etkilidir.
kronoloji takvim bilimidir. Tarihi olaylarin olus sirasini verir.
paleografya toplumlarin eskiden kullandiklari yazilari inceler. bu bilim dali Tarih oncesi donemlerin aydinlatilmasinda etkili degildir.
antropoloji ınsan irklarini inceleyerek siniflandiran bilim dalidir.
diplomatik fermanlar, beratlar ve donemin yazismalarini inceler. siyaset bilimi olarak da adlandirilir.
etnografya toplumlarin oz kulturlerini inceleyen bilim dalidir.
arkeoloji kazi bilimidir. Tarih oncesi donemlerin aydinlatilmasinda yararlanilmaktadir.
Tarih bilimine giriÅŸ
tarihin tanımı Tarih geçmiş zamanlarda yaşayan insan topluluklarının her türlü faaliyetlerini yer ve
zaman bildirerek sebep- Sonuç ilişkisi içinde anlatan bilim dalıdır
tarihin, konusu nedir geçmiş zamanda yaşayan insan topluluklarının her türlü faaliyetidir.
Tarih anlatımında yer ve zamanın önemi nedir
1)-yer ve zamanın belirtilmesiyle olayın gerçek olup olmadığını anlarız.
2)-olayın geçtiği yer ile olayın meydana geldiği zaman dilimi o olayın sebep ve sonuçlarını
belirlememizde gereklidir. çünkü o yerin iklimi, yaşam şartları, madenleri, o zaman içindeki nüfusu,o zaman içindeki toplumsal değerler olayın meydana geliş sebeplerini oluşturabilirler.
sebep-sonuç ilişkisinin önemi nedir
bütün olaylar bir z incirin halkalari gibi birbirine bağlidir. her olay kendisinden önceki olayın
sonucu kendisinden sonraki olayın sebebi’dir. önceki olayı bilmezsek, sonraki olayı kavrayamayız.
olay nedir olgu nedir
olay insanları ilgilendiren sosyal, ekonomik, kültürel , dini ve benzeri alanlarda meydana gelenoluşumlardır.
olgu oluşum süreci içinde ya da başka bir şeyin belirtisi olarak gözlemlenmiş olaylardan ibarettir.
örnek anadolu’nun türkler tarafından fethi olay’dır. anadolu’nun türkleÅŸmesi olgu’dur.
Tarih felsefesi nedir Tarihi tecrübeleri günümüz meselelerinin çözümü için yeniden yorumlamaya Tarih
felsefesi denir.
Tarihin tasnifi(sınıflandırılması
1)- zamana göre sınıflandırma: (örnek: ortaçağ Tarihi,15. yüzyıl Tarihi gibi
2)- mekana(yer) göre sınıflandırma: (örnek: Türkiye Tarihi, avrupa Tarihi gibi
3)- konuya göre sınıflandırma: (örnek: tıp Tarihi, sanat Tarihi gibi
Tarihi neden sınıflandırıyoruz
Tarihi zamana, mekana ve konuya göre sınıflandırmamızın nedeni öğrenmeyi,öğretmeyi,araştırmayı kolaylaştırmakdır.
Tarihin yöntemi Tarihi olayları araştıran bir tarihçi sırasıyla aşağıdaki yöntemleri uygular.
1)- kaynak arama önce olayla ilgili kaynaklar aranır kaynaklar 2′ye ayrılır
1- ana kaynaklar(birinci el kaynaklar): olayın geçtiği döneme ait kaynaklardır.
2- ikinci el kaynaklar: ana kaynaklardan yararlanılarak hazırlanan kaynaklardır ayrıca kaynakları yazılı ve yazısız kaynaklar diye de ikiye ayırabiliriz:
1- yazılı kaynaklar: kitabeler, fermanlar, kanunlar, mahkeme kayıtları, noterlik yazıları, gazeteler, dergiler vb…
2-yazısız(sözlü) kaynaklar: evler, k aleler, tapınaklar, Heykeller, s ilah, eÅŸyalar, destanlar, efsaneler, fıkralar, atasözleri örf ve adetler vb…
2)- verileri tasnif, tahlil ve tenkit etme
a)-tasnif(sınıflandırma): elde edilen bilgiler zamana, mekana ve konuya göre tasnif edilir.
b)-tahlil(analiz=inceleme) : kaynaklardan elde ettiğimiz bilgiler güvenilir mi?
karşılaştırma yapılarak bilgiler bu yönde incelenir.
c)-tenkit(eleştiri): elde edilen bilgilerin işe yarayıp yaramadığı, hangi bilgilerin kullanılacağı belirlenir.
3)-sentez(birleştirme kaynaklardan elde edilen bilgiler düzenlenerek yazılması safhasıdır.
Tarihe yardımcı olan bilimler
1)- coÄŸrafya Tarih olayın geçtiÄŸi yer’in fiziki ve beÅŸeri özelliklerini coÄŸrafyadan öğrenir.
2)- arkeoloji(kazı bilimi toprağın ve suyun altında kalmış olan Tarihi eserleri ortaya çıkarır.
3)- kronoloji(takvim bilgisi Tarihi olayların zamanlarını belirleyerek, meydana geliş sıralarınıdüzenler.
4)- paleografya: eski yazıların okunmasını sağlayan bilim dalıdır.
5)- epigrafya(kitabeler bilimi): taş, mermer gibi sert cisimler üzerine yazılan yazıları inceler.
6)- sosyoloji ( toplum bilimi): sosyal olayları inceler.
7)- antropoloji: toplumların ırk yapılarını inceler.
8)- filolojidil bilimi): dilleri ve diller arasındaki bağları inceler.
9)- etnografya: örf,adet, gelenek ve görenekleri inceler.
10)- diplomatik: günü müze kadar gelmiş olan resmi belgeleri, fermanları vb. inceler.
11)- heraldik (mühür bilimi): resmi belgelerdeki mühür, arma ve özel işaretleri inceler.
12)- nümizmatik(paralar bilimi): eski paraları inceler.
bunlardan başka Tarihe yardımcı bilimler arasına felsefe, istatistik, psikoloji, astronomi, tıp,kimya gibi bir çok bilimi katabiliriz.
zaman ve takvim
takvim nedir takvim zamanı günlere, aylara, yıllara bölme metodudur.
insanlar zamanı ölçerken ölçü aracı olarak güneÅŸi ve ay’ı kullanmışlardır.
açıklama güneşi kullananlar dünyanın güneş etrafında bir tam dönüşünü esas almışlardır.
(365 gün 6 saat) bu şekilde oluşturulan takvimlere güneş takvimi diyoruz.
ay’ı kullananlar ise ayın dünya etrafında 12 kez dönmesini (12 x 29.5 =354) esas
almışlardır.bu şekilde oluşturulan takvimlere ay takvimi diyoruz.
tarihte ilk güneÅŸ takvimi’ni mısırlılar, ilk ay takvimi’ni sümerler oluÅŸturmuÅŸlardır.
açıklama her Toplum kendi takvimini oluştururken kendileri için önemli saydıkları bir günü
baÅŸlangıç olarak kullanmışlardır. örnek: romalılar roma’nın kuruluÅŸunu, müslümanlar hicreti hırıstiyanlar hz.isa’nın doÄŸumunu gibi…
türklerin kullandıkları takvimler
1)- 12 hayvanlı türk takvimi türklerin kullandığı en eski takvimdir. güneş yılını esas alır .butakvimde her yıl bir hayvan adıyla anılıyordu.
2)- celali takvim: büyük selçuklular zamanında melikşah tarafından hazırlatılan bu takvim güneş yılınagöre hazırlanmıştı.
3)- hicri(hicret) takvimi ay yılını esas alır. baÅŸlangıç olarak hz. muhammed’in mekkeden medine’ye hicret ettiÄŸi 622 yılını alır. bugün ramazan, mevlidler gibi dini günlerde bu takvimikullanmaktayız.
4)- rumi takvim osmanlı devletinde resmi ve mali işlerde kullanılmak üzere 19. yüzyıl başlarındanitibaren yürürlüğe giren takvimdir. güneş yılını esas alır.
5)- miladi(milat) takvimi 1926′ dan itibaren kullandığımız takvimdir. güneÅŸ yılını esas alır. temeli mısırlılar’a dayanır. iyon ve yunanlılar kanalıyla batıta aktarılmıştır. romalılar sezar zamanında
julyen takvimi olarak düzenlemiÅŸ ve kullanmışlardır. yeniçaÄŸda papa xıı.gregor tarafından yeniden yapılan düzenlemelerle gregoryan takvimi olarak anılmıştır. günümüzde ise milat takvimi denilmektedir. milat takvimi hz. isa’nın doÄŸuÅŸunu(sıfır) kronolojinin baÅŸlangıcı olarak kabul eder.
hicri takvimle miladi takvim arasındaki farklar nelerdir
1)- hicri takvim ay yılını, miladi takvim güneş yılını esas alır. bu yüzden ikisi arasında 11 gün fark vardır.
2)- baÅŸlangıç tarihleri farklıdır. hicri takvimde baÅŸlangıç Tarihi hazreti muhammed’in mekke’den medine’ye Hicret ettiÄŸi Tarih olan 622 yılıdır. miladi takvimde ise baÅŸlangıç hz. isa’nın doÄŸum Tarihi 0 yılıdır.
hicri takvimden miladi takvime çevirme işlemi
soru: hicri 1340 yılını miladiye çeviriniz.
hicri=1340 miladi=?
1340 ÷ 32 = 40,6 (yaklaşık 41)
1340 – 41 = 1299
1299 + 622= 1921
miladi takvimden hicri takvime çevirme işlemi
soru: miladi 1998 yılını hicri takvime çeviriniz miladi=1998 hicri=?
1998 – 622 = 1376 1376 ÷ 33 = 41,7 (yaklaşık 42) 1376 +42 = 1418
rumi takvimden miladi takvime çevirme işlemi
soru: rumi 31 mart 1325 , miladi=?
31 mart 1325
+ 13 584 iki takvim arasında 13 gün
______________ 584 yıl fark vardır.
13 nisan 1909
miladi takvimden rumi takvime çevirme işlemi
miladi 29 ekim 1923 , rumi=?
29 ekim 1923
- 13 584
_______________
16 ekim 1339
Tarih ile yazı arasındaki iliÅŸki Tarih yazı ile baÅŸlar. yazıdan önceki devirler hakkında saÄŸlıklı bilgi edinmek zor olduÄŸundan, bu dönemlere “Tarih öncesi devirler=prehistorik devirler” veya “karanlık çaÄŸlar” denir.
yazı ile ilgili önemli bilgiler toplumlar ilk olarak resim yazısı kullanmışlardır.ilk yazıyı sümerler bulmuştur.(çivi yazısı) bugün kullandığımız alfabeyi, ilk olarak fenikeliler kullanmış, onlardan yunanlılar ve romalılar alarak geliştirmişler ve böylelikle latin alfabesi ortaya çıkmıştır.
yazı, anadolu’ya ilk olarak asurlular tarafından tunç devrinde getirilmiÅŸtir. türk Tarihinin ilk yazılı eserleri göktürk(orhun) kitabeleridir.
çaÄŸların baÅŸlangıç ve bitiÅŸ Tarihleri neye göre tesbit edilmiÅŸtir Tarihin zamana göre tasnifinde en önemli ayrım “çaÄŸlara ayırarak” incelemedir. çaÄŸların baÅŸlangıç ve bitim Tarihleri belirlenirken toplumların geniÅŸ çapta etkilendiÄŸi Tarihi olaylar esas alınmıştır.
ilkçaÄŸ = yazının bulunmasıyla(mö.3500) baÅŸlar, 375 yılındaki kavimler Göçü ne kadar sürer ortaçaÄŸ = 375 yılındaki kavimler göçüyle baÅŸlar, 1453 yılında istanbul’un fethine kadar sürer yeniçaÄŸ = 1453′teki istanbul’un fethiyle baÅŸlar, 1789′daki fransız ihtilaline kadar sürer yakınçaÄŸ = 1789′daki fransız ihtilaliyle baÅŸlar, günümüze kadar sürer.
açıklama zamanı çaÄŸlara bölmek yapay bir bölme iÅŸlemidir mesela istanbul’un fethi, avrupa ve asyayı etkileyen önemli bir Tarihi olaydır. ancak bu olay osırada amerika ve afrika kıtasında yaÅŸayan insanları doÄŸrudan etkilememiÅŸtir. yine mısır ve
mezopatamya’daki insanlar yazıyı kullanırlarken, dünyanın diÄŸer bölgelerindeki insanlar ancak yüzlerce yıl sonra yazıyı kullanmışlardır.
Tarih öncesi devirler(prehistorik devirler
insanların varoluşundan yazının icadına kadar olan döneme denir. Tarih öncesi devirlerin birbirindenayrılmasında kullanılan araç ve gereçlerin niteliğine bakılmıştır. buna göre Tarih öncesi devirler şöyle ayrılır
1)-taşdevri 2)- kalkolitik(taş-bakır) devri 3)- tunç devri
a)- eskitaÅŸ (kabataÅŸ) devri
b)- ortataÅŸ (yontmataÅŸ) devri
c)- yenitaş (cilalı taş) devri
eskitaş (kabataş) devri bu devri yaşayan insan toplulukları ilkel bir göçebe hayat sürmüşlerdir ağaç kovuklarında, mağaralarda ve nehir yataklarında yaşayan insanlar tabiatta hazır bulduklarıyla, avcılık ve balıkçılıkla geçinmişlerdir.(avcı ve toplayıcı)
türkiye’de eski taÅŸ devri(mö.600.000-mö.10.000) antalya da karain,beldibi ve bel başı maÄŸaraları anadolu’da bu döneme ait önemli merkezlerdir.
tataş (yontmataş) devri insanlığın toplayıcılık ve avcılıktan üretime geçiş yaptığı dönemdir. hayvanlar evcilleştirilmiştir.
türkiye’de ortataÅŸ devri(mö.10.000-8000) antalya’da beldibi maÄŸarası, göller yöresinde bardiz, samsun’da tekkeköy bu devre ait önemli merkezlerdir.
yenitaÅŸ (cilalı taÅŸ) devri tarım hayatı baÅŸlamış, köyler kurularak yerleÅŸik hayata geçilmiÅŸtir Türkiyede yenitaÅŸ devri(mö.8000- mö.5500) diyarbakır’da çayönü, gaziantep’de sakçagözü, konya’da çatalhöyük önemli merkezlerdir.
not insanlık Tarihinin ilk yerleşim yeri olarak konya çatalhöyük kabul edilmektedir. ilk üretimyeri de çayönü diyarbakır kabul edilir.
kalkolitik(taÅŸ-bakır) devri taÅŸ devrinin sonlarına doÄŸru maden keÅŸfedilmiÅŸtir. ilk kullanılan maden bakırdır. türkiye’de kalkolitik devir(mö.5500-mö.2500): çanakkale’de truva, burdur’da hacılar, yozgat’ta aliÅŸar, çorum’da alacahöyük’dür.
tunç devri bu dönemde site denilen ilk yönetim örgütleri devlet oluÅŸturulmuÅŸtur. türkiye’de tunç devri(mö.2500- mö.1200): anadolu’da üretim artmasına paralel olarak ticaret geliÅŸmiÅŸ, toplumsal iliÅŸkiler hızlanmıştır. yazı asurlu tüccarlar tarafından türkiye’ye getirildi.
anadolu’da ilk yazılı belgeler kayseri yakınlarındaki kültepe’de bulundu. böylece anadolu da Tarih çaÄŸları baÅŸladı.(mö.2000
