Yazılar

Timur imparatorluğu

Timur imparatorluğu

1370 ile 1507 yılları arasında hüküm süren sınırları Orta asyadan izmire uzanmış olan itil Türk devletidir. 1507de Akkoyunlularla ve Karakoyunlularla mücadele neticesinde zayı flamaları ve Özbeklerin istilasına uğraması sonucu yıkılmıştır

Timur 1370-1405 yılları arasında yaptığı seferlerle Harezm Doğu Türkistan iran Azerbaycan Hindistan Delhi Sultanlığı Irak Suriye altın Orda devleti ve Osmanlı devletinin de içinde bulunduğu muazzam büyüklükteki Topraklara hâkim olmuştur. Onun fetihleri sonuçları açısından Türk tarihini derinden etkilemiştir. Meselâ Altınorda Hanı Toktamış üzerine düzenlediği seferler 1391 Altınorda Devletinin çöküşüne ve yerine bölge hanlıklarının kurulmasına sebep olurken Moskova Knezlerinin güçlenmesini de beraberinde getirmiştir. Böylece XVI. yüzyıldan itibaren Rusyanın Kaf kaslar ve Deşt-i Kıpçaka doğru yayılması söz konusu olacaktır.

Timur han 1401e kadar yapılan dört seferle Irak ve Güney Anadolu 1398-1399 seferleriyle Hindistan Delhi Sultanlığını 1401-1402de Suriyeyi fethetti. Nihayet 1402de yapılan ankara Savaşında Osmanlı Devletini de mağlup ederek itaat altına aldı.

Timurun Türkistana hâkimiyeti Özbek Kazak ve Türkmenlerin günümüze kadar ulaşacak olan tarihlerinin de nirengi noktasını teşkil eder. 1398-1399da Hindistan Delhi Sultanlığına düzenlediği sefer de bölgedeki siyasî ve kültürel yapının değişmesine sebep olmuştur. Ancak Timurun 1399da yedi yıl süren Anadolu Seferine çıkıp 1402 Ankara Savaşı ile Yıldırım Bayezıdı yenip anadoluyu ele geçirmesi Osmanlı tarihinde unutulmaz bir yer tutar. Ülkesindeki karışıklıklar sebebiyle anadoluda fazla kalamayan Timur Çin seferine giderken yolda hastalanarak ölmüştür. 1405

Timurun ölümünden hemen sonra devlet oğlu ve torunları arasında paylaşılmıştır. Buna göre Torunu Muhammed başkent Semerkantta tahta çıkarken diğer torunları Pir Muhammed ile iskender iranda 3. oğlu Miranşah Bağdat ve Azerbaycanda en küçük oğlu Şahruh ise Horasanda yerleşmişlerdir.

Şahruh Maveraün nehir bölgesini de ele geçirerek Herat şehri merkez olmak üzere devletini kurdu. Ardından iran ve Azerbaycanı da hâkimiyetine alan Şahruh dönemi 1407-1447 Türkistanda parlak bir kültür hayatının başlangıcı olmuştur. Şah ruhun ölümü üzerine tahta büyük bir alim ve astronom olan oğlu Uluğ Beğ geçti. Onun iki yıllık saltanatı mücadeleler içinde geçmiş ve oğlu tarafından öldürülünce ülke dahilinde büyük karışıklıklar çıkmıştır.

Miranşahın torunu Ebu Saidin Akkoyunlu Uzun Hasana yenilmesiyle 1469 Horasanın batısında kalan bütün Topraklar Akkoyunluların eline geçti. Timurlulardan yalnız Hüseyin Baykara 1469-1506 Horasanda tutunabilmiştir. Başkenti Herat Türk tarihinde sayılı kültür merkezlerinden biri oldu. Ünlü Türk şair ve ilim adamı Ali Şir Nevai burada yetişmiştir. Baykaranın oğlu Bediüz zamanın hükümdarlığı zamanında Özbek hükümdarı Şeybani Muhammed Hanın başkent Heratı ele geçirmesi 1507 Timurluların sonu oldu. Timurlulardan Babür Türkistanda başarılı olamayınca Hindistana giderek 1519da Türk-Hint imparatorluğunu kurmuştur.

Tarihteki büyük Türk devletleri Büyük Hun imparatorluğu Batı Hun imparatorluğu avrupa Hun imparatorluğu Ak Hun imparatorluğu Göktürk Kağanlığı Avar imparatorluğu Hazar imparatorluğu Uygur Devleti Karahanlı Devleti Gazne Devleti Büyük Selçuklu Devleti Harzemşahlar Altın Orda Devleti Osmanlı imparatorluğu Büyük Timur imparatorluğu Babür imparatorluğu

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir