Ud Nedir

Resim bulunamadı

Ud Nedir

Ut ya da ud, telli bir müzik aleti. Sözcüğün aslı Arapça sarı sabır veya ödağacı anlamındaki el-oud dan gelir. Baştaki el- sözcüğünün, bazı dillerde olup bazılarında olmayan harf-i tarif belirgin tanım edatı olduğunu bilen Türkler bu edatı atmış, geriye kalan oud eyn, waw, dal kelimesini de – gırtlak yapıları eyne uygun olmadığı için – ud şekline sokmuşlardır

Dillerinde tanım edatı olan batılılar, 11-13. yüz yıllar arasındaki Haçlı seferleri sırasında tanıyıp avrupaya götürdükleri bu saza, frluth, enlute, deLaute, itliuto, Alaud isp., Luit Dat. gibi hep L ile başlayan isimler vermişlerdir. Hatta saz yapıcılığı anlamında kullanılan lütye kelimesi de yine luthden yapılmadır aslı Fransızca luthier.

Yapısı
tekne gövde, göğüs kapak, sap, burguluk ve teller olmak üzere beş esas elemandan meydana gelen udun yapımına, eleman sıralamasında da görüldüğü gibi, tekneden başlanır. Udun teknesi gemi karinasını andıran, enine ve boyuna yapıştırılmış 4-5 cm kalınlığındaki parçalardan oluşan bir kalıp üzerine, 70 cm boy, 2 ila 4 cm en ve 3 mm kalınlıktaki dilim yaprak veya çemberlerin, çoğunlukla aralarına – hem estetik, hem sağlamlık amaçlı – kontrast renkli tek veya çift filetolar konularak işlenmesiyle meydana getirilir

Günümüzde bazı yapımcıların, parçaları tekne kavsine uygun boşluksuz olarak yapıştırılmış veya yine aynı formda yekpare alüminyum olarak kullandıkları kalıplar üzerine, ortada geniş, uçlarda sivri ve işlem orta eksenden başladığı için hep tek sayıda çevirdikleri dilimler, genellikle maun, ceviz, paduk, vengi, kelebek, nadiren de erik veya zeytin ağacındandır

Önceden ısıtılarak kalıbın eğimli profili kabaca verilen dilimler ütü ve ince kağıt yardımıyla kalıba çekildikten sonra, belirli yerlerdeki küçük monte çivileri çıkarılarak kalıptan alınır ve bu defa dilimlerin içbükey yüzeyi, çenber ve filetoların uzun birleşme hattı boyunca kalın kağıt veya extrafor yapıştırılarak kuvvetlendirilir.

Ut yapımı hakkında ufak bilgiler
Yaylı sazlarda olduğu gibi udun da bir şekli formu var. Yapımdan önce malzemeyi şeçmek gerekir. Ut teknesi ceviz, maun, erik, kayısı, akça ağaç, kiraz, ithal ağaçlardan magase, vengi, pelesenk gibi birçok ağaçtan yapılmaktadır. En önemlisi kemanda da olduğu gibi üst tabladır. seste başarı elde edebilmek için tablanın yani göğsün kaliteli ve çok kuru ladin ağacından yapılması gerekir

Ancak güzel ve yumuşak bir ses elde etmek için tabla kalın olmamalıdır. Çünkü ses molekülleri udun, teknesine aksederek tablaya yansıyarak titreşim sağlar. Utta ses tablasının yüzde yetmiş beş önemi vardır, buna uyulduğu takdirde güzel ses almak mümkün olacaktır

Etiketler:

Bu Yazıyı Sosyal Medyada Paylaş

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz