Yazılar

Yün Nedir

Yün Nedir

Yün bazı memelilerden özellikle koyun, keçi, deve, lama, ada tavşanı elde edilen hayvansal kıl kökenli doğal bir elyaf türü. sıcak tuttuğu için battaniye ve kışlık giysilerin üretiminde kullanılır. yün, elyafı koyundan genellikle canlı hayvanlardan kırkılmak suretiyle olmak üzere değişik yöntemlerle elde edilir. Bu tür yüne kırkım yünü denir. Bu yünün ticari değeri diğer yöntemlerle elde edilenlerinkinden yüksektir

Kasaplık hayvanların kesildikten sonra derilerinin işlenmesi ile elde edilen yüne ise tabak yünü veya kasap başı yünü denir. Herhangi bir nedenle ölmüş hayvanın postundan elde edilen yün ise post yapağısı adını alır. Tabak yünü, veya post yapağısı yapak deriden yolunarak alınmışsa kıl köklerini de içerdiğinden kırkım yününe göre daha düşük kalitelidir.

Canlı hayvandan kırkım işi genellikle el makası veya bu iş için geliştirilmiş motorlu aletlerle yapılır. Yün elyafı genellikle dağıtılmadan bir bütün olarak kırkılır ve toplanır. Buna yörelere göre tulup, gömlek, dulup veya tulum gibi adlar verilir.

Yün tipleri Hayvandan alınan tulupun omuz bölgelerinde en ince, but bölgesinde ise en kaba lifler vardır. Çeşitli koyun ırklarından farklı tipte yün elde edilir. Bu yün tipleri genel olarak 5 sınıfa ayrılır

ince yün Merinos yünü tipi Orta vasat yün tipi Uzun yün tipi Crossbred melez yün tipi Merinos koyunları ile ingiliz koyunlarının melezinden elde edilir. Halı yünü tipi

Fiziksel yapısı Yün elyafın mikroskop altındaki kesitiYün elyafı kıl kesesinin dibine gömülmüş köklerinden büyüyen, Epiderm tabakası Korteks kortex, kabuk Medüla kıl özü adlı bölümlerden oluşmuş kıllardır.

Epiderm Epiderm veya kütikül tabaka elyafın en dış yüzeyidir. balık pulları ve damdaki kiremitlere benzer görünüştedir. Bu tırtıklı görünüm mikroskop altında kolayca incelenebilir ve yün elyafın tanınmasında karakteristiktir. Bu pulların serbest uçları dışa doğru çıkıntılar yapar. Bu pullu epiderm elyafın esas kısmının korunmasına yardım eder ve ona bir miktar sertlik verir.

Yün elyafın üzerindeki bu pulların şekli ve dizilişleri, elyafın temel özelliklerine etki eder. ince yünde tek bir pul elyafın bütün etrafını sarar. Kalın yünde ise yani elyafın çapı arttıkça pulların sayısı da artar. Pulların bu durumu ile parlaklığı arasında da bir bağıntı vardır. Parlaklık bir düz yüzeyden ışığın yansımasıdır. Yün elyaftaki pullar elyafı tamamen kapatacak şekilde ve daha az çıkıntılı ise daha parlak olur. Uzun ve kaba yünlerde Lincoln ve Leicester tipi böyledir

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir